Thị trường chứng khoán từ đầu năm đến nay trải qua nhiều nhịp tăng giảm đan xen, nhưng điểm đáng chú ý là đà đi lên của chỉ số không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sự cải thiện đồng đều của phần lớn cổ phiếu.
Trong một số giai đoạn, VN-Index được nâng đỡ đáng kể bởi một vài nhóm vốn hóa lớn, trong khi dòng tiền ở phần còn lại của thị trường vẫn khá thận trọng. Sự phân hóa này khiến cơ hội đầu tư trở nên chọn lọc hơn, đặc biệt khi lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vẫn tăng trưởng nhưng giá cổ phiếu đã trải qua những nhịp chiết khấu sâu.
Bước vào giai đoạn nước rút cuối năm, câu hỏi vì thế không chỉ nằm ở việc VN-Index có thể tăng bao nhiêu điểm, mà còn là những yếu tố nào có thể kích hoạt dòng tiền quay trở lại và đâu là nhóm ngành đủ nền tảng để hưởng lợi nếu thị trường cải thiện.
4 biến số cần theo dõi trong giai đoạn cuối năm
Theo quan sát của ông Đặng Văn Cường - Trưởng phòng tư vấn đầu tư Mirae Asset (MASVN), diễn biến của VN-Index trong những tháng cuối năm sẽ chịu chi phối trực tiếp bởi 4 biến số trọng yếu.
Thứ nhất là diễn biến mặt bằng lãi suất trong nước và hoạt động mua ngoại tệ giao ngay của Ngân hàng Nhà nước.
Việc theo dõi diễn biến lãi suất huy động và cho vay của các tổ chức tín dụng rất cần thiết đối với hoạt động đầu tư chứng khoán. Bên cạnh đó, kết quả của việc mua ngoại tệ giao ngay từ ngân hàng nhà nước quy mô như thế nào sẽ có thể tác động lên thanh khoản, lãi suất liên ngân hàng và gián tiếp ảnh hưởng đến biến động các kênh tài sản.
Thứ hai là tốc độ giải ngân tín dụng và đầu tư công. Khả năng hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống và tiến độ giải ngân vốn ngân sách trong hai tháng cuối năm sẽ phản ánh trực tiếp lượng tiền bơm ra nền kinh tế, từ đó tác động ngay đến nhóm ngân hàng, bất động sản và xây dựng.
Thứ ba là động thái giao dịch của khối ngoại và dòng vốn ETF. Sau các bước tiến về nâng hạng thị trường, nhà đầu tư cần theo dõi sát việc các quỹ đầu tư quốc tế bắt đầu phân bổ dòng vốn mới hay tiếp tục cơ cấu danh mục trong kỳ review cuối năm.
Cuối cùng là chính sách tiền tệ của Fed và biến động địa chính trị toàn cầu. Ông Cường cho rằng lộ trình điều chỉnh lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), sức mạnh của đồng USD cũng như giá năng lượng và hàng hóa thế giới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến áp lực tỷ giá, chi phí nhập khẩu và dòng vốn đầu tư gián tiếp tại các thị trường mới nổi như Việt Nam.
"Đãi cát tìm vàng" tại các nhóm ngành có tăng trưởng thực chất
Bên cạnh những biến số cần theo dõi, ông Cường cho rằng giai đoạn thị trường phân hóa mạnh và định giá chiết khấu sâu chính là lúc dòng tiền thông minh thực hiện chiến lược "đãi cát tìm vàng", ưu tiên các doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận thực chất được chuyển đổi thành tiền mặt và câu chuyện hỗ trợ rõ nét trong quý IV.
Trong đó, một số nhóm ngành nổi bật đang hội tụ đủ hai yếu tố này.
Trước hết là ngân hàng. Dù chịu áp lực về nợ xấu tăng và NIM suy giảm trong ngắn hạn, đây vẫn là nhóm giữ vai trò xương sống của lợi nhuận toàn thị trường và cho thấy sự tăng trưởng lợi nhuận bền bỉ.
Cuối năm là mùa cao điểm giải ngân tín dụng. Theo ông Cường, những ngân hàng có bộ đệm dự phòng dày, tỷ lệ nợ xấu thấp hơn trung bình và biên lãi ròng (NIM) duy trì ổn định sẽ sớm thu hút dòng tiền tổ chức quay lại khi định giá đã về vùng hấp dẫn.
Cảng biển cũng là nhóm đáng chú ý. Động lực từ kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trưởng trên 32% so với cùng kỳ giúp các doanh nghiệp cảng biển kinh doanh sôi động trong các quý vừa qua và được dự báo tiếp tục khởi sắc trong quý IV.
Sau nhịp điều chỉnh theo thị trường chung, nhóm cảng biển có độ nhạy hồi phục rất cao khi dòng tiền tìm đến các công ty vận hành cảng biển nước sâu, có dòng tiền kinh doanh khỏe và biên lợi nhuận ấn tượng.
Bên cạnh đó, đầu tư công và vật liệu xây dựng cũng có câu chuyện hỗ trợ rõ nét trong những tháng cuối năm. Quý IV luôn là giai đoạn tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công để hoàn thành kế hoạch năm.
Các doanh nghiệp cung ứng vật liệu đầu vào như đá, thép, xi măng, vữa trộn sẵn sẽ tiếp tục ghi nhận điểm rơi lợi nhuận vào cuối năm, qua đó tạo chất xúc tác cho giá cổ phiếu hồi phục.
Với chiến lược đầu tư, ông Cường cho rằng ở vùng điểm số hiện tại, phương án hợp lý nhất không phải là đứng ngoài hoàn toàn hay "tất tay", mà là giải ngân thăm dò có chọn lọc và duy trì tỷ lệ tiền mặt phù hợp để tăng tính chủ động.
Khi định giá nhiều cổ phiếu cơ bản đã lùi về vùng hấp dẫn so với trung bình 10 năm, rủi ro giảm sâu của thị trường chung đã được thu hẹp đáng kể.
Việc chọn đúng thời điểm để tham gia là rất khó, vì vậy đầu tư vào một số công ty có nền tảng cơ bản vững chắc, định giá hấp dẫn luôn được đặt lên hàng đầu. Đồng thời, việc chủ động duy trì tiền mặt giúp nhà đầu tư tận dụng sự điều chỉnh của thị trường chung để tối ưu hóa giá vốn của các khoản đầu tư.
