Ảnh minh họa
Theo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, từ đầu những năm 1980, Viện Hàn lâm là đơn vị lắp ráp thành công những chiếc máy tính PC đầu tiên tại Việt Nam VT80, VT83, VT84, VT86.
Cụ thể, cuối năm 1976, trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất nghiên cứu thiếu thốn, TS. Nguyễn Chí Công và những cộng sự tại Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển (nay là Viện Công nghệ thông tin, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) bắt đầu nghiên cứu chế tạo máy tính sử dụng chip vi xử lý. Từ những linh kiện ít ỏi và phương thức lắp ráp thủ công, họ đã hoàn thành chiếc FT8080, hay còn gọi là VT80.
Thời gian hoàn thiện chiếc máy tính chỉ trong vòng 2 tháng, từ tháng 12/1976 đến 1/1977. VT80 được xây dựng theo kỹ thuật quấn dây điện nối các chân cắm chip, gồm bìa CPU, nhiều bìa RAM/ROM và I/O cùng bảng điều khiển, vỏ máy, nguồn điện. Máy sử dụng chip Intel 8080A nên có tên gọi VT80.
Ngoài các chip mua từ nước ngoài, hầu hết bộ phận của VT80 được làm thủ công ở trong nước. Các kỹ sư cưa vỏ máy bằng tay rồi lấy dũa mài vuông vắn, dùng công tắc đưa từng bit dữ liệu vào thay thế cho bàn phím lúc ấy chưa có. Thậm chí sau này, màn hình còn được chế tạo từ chiếc tivi Neptune trắng đen do Việt Nam lắp ráp theo thiết kế Ba Lan.
Chiếc máy tính đầu tiên của Việt Nam ra đời với vài chương trình cơ bản, song lại không có phần mềm ứng dụng.
Với VT80, Việt Nam là nước thứ ba trên thế giới chế tạo thành công máy vi tính, sau Pháp và Mỹ. Theo đó, trong khi Trung Quốc và Nhật Bản chưa chế tạo được, Việt Nam đã trở thành quốc gia đầu tiên của châu Á chế tạo thành công máy vi tính. Đây được coi là kỳ tích của ngành Công nghệ thông tin của Việt Nam, trong bối cảnh gần như biệt lập với các nền khoa học tiên tiến.
Mấy tháng sau khi chế tạo thành công VT80, TS. Nguyễn Chí Công được chọn sang Pháp để thực tập về vi xử lý. Trong thời gian vài tháng, ông tìm hiểu bộ vi xử lý Intel 8085. Từ đó, ông nảy ra ý tưởng xây dựng dòng máy vi tính VT8X. Chiếc máy tính thứ hai có ổ đĩa mềm, màn hình và bàn phím với bộ vi xử lý mạnh hơn.
Bên cạnh phát triển máy tính đầu tiên của Việt Nam, năm 1992 – 1993, Viện Hàn lâm là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam kết nối thử nghiệm với Internet quốc tế. Vào năm 1994, Viện Hàn lâm và Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ hiện nay) đạt được thỏa thuận đăng ký tên miền ".vn" với tổ chức quản lý tên miền Internet quốc tế.
Dựa trên mô hình nguồn mở tiên tiến trong trí tuệ nhân tạo "LLaMA" (Large Language Model Meta AI – Hoa Kỳ) trước đây là Facebook AI Research, triển khai huấn luyện GPTViet - mô hình ngôn ngữ lớn nền tảng cho tiếng Việt - với qui mô 70 tỉ tham số, lớn nhất tại Việt Nam hiện nay, là nguồn mở phục vụ hệ sinh thái các ứng dụng AI với dạng dữ liệu văn bản tiếng Việt.
Phối hợp cùng Meta, NIC, AIV trong Dự án ViGen - xây dựng các tập dữ liệu tiếng Việt chuẩn và bộ tiêu chí đánh giá chất lượng các mô hình ngôn ngữ lớn "LLM" (Large Language Model) trong hệ sinh thái AI tại Việt Nam.
Phát triển phần mềm dịch ngôn ngữ nghèo tài nguyên trong khu vực ASEAN như Indonesia, Malaysia, Khơ-me, Thái và Lào. Đang phát triển mô hình LLM đa phương thức (Multimodal LLM) cho tiếng Việt dựa trên công nghệ hợp nhất các dạng dữ liệu âm thanh, hình ảnh, video clip với văn bản trong GPTViet.
Tích hợp công nghệ tự động hóa/điều khiển công nghiệp (OT) với công nghệ số (IT), tương thích các thiết bị công nghiệp SCADA, DCS và các giao thức truyền dẫn công nghiệp chuẩn. Giải pháp công nghệ giám sát, điều khiển tập trung thiết bị công nghiệp, robot thông qua IoT và nền tảng Cloud.
