Đó còn là cách Alibaba tư duy về doanh nghiệp như một thể thống nhất, nơi chiến lược, văn hóa, tổ chức và công nghệ cùng vận hành để tạo ra tăng trưởng bền vững.
Ông Lê Quốc Vinh (ngoài cùng bên trái) tham gia khóa học 3 ngày tại Alibaba (Hàng Châu, Trung Quốc)
Sau ba ngày học tập và trải nghiệm tại Alibaba, nếu phải chỉ ra một bài học cốt lõi nhất mà Alibaba đang làm tốt hơn phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, thì bài học đó là gì?
Ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Group of Companies, Chủ tịch CLB Giám đốc Sales & Marketing Việt Nam (CSMO):
Trở về sau chuyến học tập tại Alibaba, điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất lại không phải AI.
AI quả thật rất ấn tượng. Nhưng điều đáng học hơn là cách họ nhìn doanh nghiệp như một hệ thống. Ở đó, gần như không còn ranh giới giữa chiến lược, sản phẩm, dữ liệu, vận hành, khách hàng hay marketing. Mọi thứ được thiết kế để cùng hướng đến một mục tiêu chung: tạo ra giá trị cho khách hàng và chuyển hóa giá trị đó thành tăng trưởng bền vững.
Tôi cho rằng có lẽ đó cũng là vấn đề mà rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang gặp phải. Ví dụ như hoạt động marketing, điều chúng ta thiếu không phải là các ý tưởng, cũng không phải thiếu công cụ marketing hay các nền tảng truyền thông, càng không phải là không biết dùng AI… mà đó là một hệ thống marketing.
Ông có nhắc đến chiến lược. Tuy nhiên, rất nhiều doanh nghiệp cũng có chiến lược, có kế hoạch 5 năm. Vậy điều gì khiến cách tiếp cận của Alibaba trở nên khác biệt, thưa ông?
Điều gây ấn tượng đầu tiên là cách họ định nghĩa chiến lược. Alibaba không coi chiến lược là một bản kế hoạch dài hạn, mà là chuỗi những sự đánh đổi có chủ đích. Từ quyết định miễn phí ba năm của Taobao, đến việc Cainiao chấp nhận chuyển từ mô hình nền tảng "asset-light" sang đầu tư mạnh vào năng lực logistics vật lý, tất cả đều cho thấy một tư duy rất rõ: những quyết định tạo ra năng lực trong 3-5 năm tới mới là chiến lược; còn những quyết định chỉ có tác dụng trong một năm thường chỉ là vận hành. CEO Cainiao từng nói: "Nếu một quyết định có hiệu lực trong vòng một năm, đó chắc chắn không phải là chiến lược".
Điều thứ hai là cách họ nhìn văn hóa doanh nghiệp. Trong rất nhiều doanh nghiệp, văn hóa thường được nói đến như những giá trị mang tính tuyên truyền, còn ở Alibaba, văn hóa thực sự là "hệ điều hành" của tổ chức. Mission, Vision và Values không tồn tại độc lập mà trở thành tầng trên cùng của kim tự tháp quản trị, chi phối cách xây dựng chiến lược, thiết kế tổ chức, phát triển con người và hệ thống đánh giá. Họ thậm chí còn nói một câu rất hay: "Hệ điều hành thực sự không phải phần mềm, mà là văn hóa và năng lực lãnh đạo". Đây là một góc nhìn rất đáng để các doanh nghiệp Việt Nam suy ngẫm.
AI và dữ liệu được Alibaba tiếp cận khác như thế nào so với cách nhiều doanh nghiệp đang làm hiện nay?
Điều tôi thích không phải là những công cụ AI mới, mà là cách Alibaba đang xây dựng một AI-native Organization. Họ không hỏi "làm sao ứng dụng AI", mà hỏi "làm sao thiết kế lại tổ chức khi AI trở thành một chủ thể cùng làm việc". Khi AI tham gia nghiên cứu, phân tích, lập kế hoạch, viết mã và ra quyết định, vai trò của con người cũng thay đổi: từ người trực tiếp tạo ra sản phẩm sang người thiết kế hệ thống, huấn luyện AI và đưa ra những phán đoán cuối cùng. Đó là một sự chuyển dịch về tư duy lãnh đạo hơn là chuyển dịch về công nghệ.
Ông Lê Quốc Vinh cùng các CEO doanh nghiệp thảo luận sôi nổi trong buổi học
Tiếp theo là cách Alibaba nhìn dữ liệu. Họ không coi dữ liệu là báo cáo, mà là nguyên liệu để vận hành doanh nghiệp. Từ Freshippo (Hema) cho đến Cainiao, mọi mô hình đều xoay quanh việc để dữ liệu tự động dẫn dắt quyết định. Trong mô hình bán lẻ mới (New Retail), "người tìm hàng" được thay bằng "hàng tìm người"; trong logistics, AI không chỉ tối ưu vận chuyển mà còn điều phối toàn bộ chuỗi cung ứng theo thời gian thực. Công nghệ vì thế không còn là bộ phận hỗ trợ, mà trở thành một phần của mô hình kinh doanh.
Cuối cùng, điều khiến tôi tâm đắc nhất là triết lý xuyên suốt của Alibaba: sứ mệnh không thay đổi, chỉ có cách thực hiện sứ mệnh thay đổi. Từ thương mại điện tử, thanh toán, logistics, điện toán đám mây cho đến AI, tất cả đều nhằm thực hiện một mục tiêu duy nhất: "làm cho việc kinh doanh trở nên dễ dàng ở mọi nơi". Chính sự kiên định với sứ mệnh nhưng linh hoạt trong phương thức thực hiện đã giúp họ liên tục tái sinh trong những làn sóng công nghệ mới.
Nội dung nào của chương trình gây ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với ông sau ba ngày học tập tại Alibaba?
Đây là một chương trình đào tạo must-attend đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các bạn đến đây không phải là để học cách làm giống Alibaba. Cũng chẳng phải để bắt chước các công nghệ của họ. Điều quý giá là học được cách Alibaba suy nghĩ. Chương trình này không cung cấp những "bí quyết thành công", mà giúp người lãnh đạo thay đổi hệ điều hành tư duy của chính mình: nhìn doanh nghiệp như một hệ thống, nhìn AI như một năng lực tổ chức, nhìn dữ liệu như một tài sản chiến lược và nhìn văn hóa như nền tảng của mọi sự chuyển đổi.
Nếu phải tóm tắt ba ngày tại Alibaba trong một câu duy nhất dành cho các doanh nghiệp Việt Nam, ông sẽ nói gì?
Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh không còn thuộc về doanh nghiệp sở hữu nhiều công nghệ hơn, mà thuộc về doanh nghiệp có khả năng tái thiết kế chính mình nhanh hơn. Đó cũng là điều giá trị nhất mà tôi mang về từ Alibaba.
Vâng, xin cảm ơn ông!
