Quá trình điều tra sai phạm tại khu đất 39-39B Bến Vân Đồn (TP.HCM), Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã làm rõ hành vi vi phạm nghiêm trọng trong hoạt động định giá tài sản phục vụ tố tụng hình sự, với sự tham gia của nhiều cán bộ thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng doanh nghiệp thẩm định giá. Các bị can đã nhận và đưa hối lộ nhằm tác động, làm sai lệch kết quả định giá, gây thất thoát cho ngân sách Nhà nước.
“Chạy” định giá để tránh bị khởi tố
Ngày 18/11/2022, nhằm có căn cứ xác định hậu quả và trách nhiệm hình sự trong vụ án liên quan đến khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ban hành yêu cầu định giá tài sản, đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường xác định giá trị quyền sử dụng khu đất tại hai thời điểm then chốt: ngày 31/12/2013 - thời điểm UBND TP.HCM phê duyệt giá trị quyền sử dụng đất để xác định nghĩa vụ tài chính; và ngày 8/9/2014 - thời điểm Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa thoái toàn bộ vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín.
Đặng Phước Dừa và Lê Y Linh. (Ảnh: Bộ Công an)
Thực hiện yêu cầu này, Bộ Tài nguyên và Môi trường thành lập Hội đồng định giá (HĐĐG) cấp Bộ do ông Đoàn Ngọc Phương, Phó Cục trưởng Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất, làm Chủ tịch.
Ông Cao Đại Nghĩa, Phó Trưởng phòng Giá đất, được phân công làm thành viên thường trực kiêm Tổ trưởng Tổ giúp việc, cùng nhiều thành viên khác thuộc các bộ, ngành và UBND TP.HCM.
Ngày 14/3/2023, HĐĐG ký hợp đồng thuê Công ty Thẩm định giá Thăng Long do Khương Thanh Tùng, Giám đốc, làm đại diện để thực hiện thẩm định giá khu đất, với giá trị hợp đồng 450 triệu đồng. Cơ quan điều tra đã cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý, tài liệu về giá đất và các thông tin liên quan cho Hội đồng và đơn vị tư vấn.
Theo kết quả điều tra, trong bối cảnh Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thành lập HĐĐG và cơ quan điều tra đang yêu cầu định giá, Lê Y Linh (nguyên Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty CP Việt Tín) đã nhiều lần tìm cách tiếp cận ông Đoàn Ngọc Phương.
Khoảng tháng 6/2023 và ngày 10/8/2023, hai cá nhân này đến phòng làm việc của ông Phương tại trụ sở Bộ Tài nguyên và Môi trường, nhờ “tạo điều kiện” định giá khu đất ở mức thấp nhằm tránh bị xử lý hình sự.
Trước khi ra về, Linh đưa cho ông Phương 200 triệu đồng; Dừa đưa 10.000 USD. Sau khi nhận tiền, ông Phương chỉ đạo ông Cao Đại Nghĩa chuyển toàn bộ tài liệu về các tài sản so sánh cho Khương Thanh Tùng, đồng thời trực tiếp định hướng việc xác định giá phải thấp hơn đơn giá đất đã được UBND TP.HCM phê duyệt và thấp hơn giá trị thị trường thực tế.
Ông Phương còn trao đổi với Khương Thanh Tùng rằng kết quả định giá cần nằm trong “khung an toàn”, đủ thấp để không làm phát sinh trách nhiệm hình sự đối với những người liên quan trước đó, đồng thời tránh gây ảnh hưởng đến các cá nhân, đơn vị từng tham gia xác định giá.
Thẩm định giá trái thực tế thị trường
Thực hiện chỉ đạo, Công ty Thẩm định giá Thăng Long không tiến hành khảo sát thực tế khu đất, mà sử dụng các giao dịch có giá trị thấp làm tài sản so sánh; chủ quan ấn định tỷ lệ điều chỉnh; áp dụng sai suất vốn đầu tư; bỏ qua các thông tin về giá giao dịch thực tế và giá bồi thường tại thời điểm định giá do cơ quan điều tra cung cấp.
Sau nhiều lần lập và điều chỉnh phương án, tháng 9/2023, đơn vị tư vấn ban hành các chứng thư thẩm định giá xác định giá trị quyền sử dụng khu đất tại hai thời điểm nói trên ở mức thấp hơn đáng kể so với giá thị trường. Trên cơ sở đó, ngày 9/10/2023, HĐĐG ban hành Kết luận định giá tài sản, thống nhất kết quả thẩm định của đơn vị tư vấn.
Cơ quan điều tra xác định kết luận định giá này không phản ánh đúng giá trị thực của khu đất, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước.
Cơ quan Cảnh sát điều tra làm rõ, Đoàn Ngọc Phương đã hai lần nhận tổng cộng 200 triệu đồng và 10.000 USD để chỉ đạo việc định giá thấp. Cao Đại Nghĩa và Khương Thanh Tùng thực hiện chỉ đạo, thống nhất phương án giá trước khi trình Hội đồng.
Sau khi Công ty Thẩm định giá Thăng Long được thanh toán chi phí thẩm định 450 triệu đồng, Khương Thanh Tùng đưa lại cho ông Phương 130 triệu đồng; trong đó Phương giữ 100 triệu đồng, đưa cho Nghĩa 30 triệu đồng. Ngoài ra, ông Nghĩa còn nhận 4.000 USD từ một cá nhân thuộc Tập đoàn Cao su trước thời điểm thành lập HĐĐG.
Quá trình điều tra, các bị can đã thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội và tự nguyện nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi, tiền khắc phục hậu quả. Hành vi của các bị can được xác định đã xâm phạm nghiêm trọng hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước trong lĩnh vực định giá tài sản phục vụ tố tụng hình sự.
VKSND Tối cao vừa hoàn tất cáo trạng truy tố 22 bị can trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam, Công ty Cao su Đồng Nai, Công ty Cao su Bà Rịa và các đơn vị, liên quan dự án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn (TP.HCM) rộng hơn 6.200 m².
22 bị can bị truy tố về các tội: Đưa hối lộ, Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, Nhận hối lộ, Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Trong vụ án này, bà Nguyễn Thị Hồng (cựu Phó Chủ tịch UBND TP, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 09 TP.HCM) và bà Đào Thị Hương Lan (cựu Giám đốc Sở Tài chính, Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo 09 TP.HCM) bị truy tố về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Hiện tại, bà Lan đang bỏ trốn.
Liên quan đến vụ án, bà Nguyễn Thị Như Loan (nguyên Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai) bị truy tố về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Bà Loan bị bắt tạm giam, sau đó được thay thế bằng biện pháp ngăn chặn bảo lĩnh.
Ông Lê Quang Thung (nguyên quyền Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị truy tố về các tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ.
Ngoài ra, một số bị can còn có hành vi đưa, nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, thiếu trách nhiệm gây thất thoát, lãng phí cho Nhà nước số tiền hơn 542 tỷ đồng.
