Xem xét cho doanh nghiệp chưa có lãi niêm yết ở HoSE

Chia sẻ tại tọa đàm "Nâng hạng thị trường chứng khoán: Lộ trình 2026 và những bước đi tiếp theo" do báo Tuổi Trẻ tổ chức chiều 5/1, ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC), lý giải trong năm 2025, việc nhiều công ty niêm yết rời sàn và hủy tư cách đại chúng đến từ nhiều nguyên nhân, xuất phát từ tình huống đặc thù của doanh nghiệp công ty hoặc nhóm cổ đông lớn.

Trong bối cảnh Việt Nam vừa có Trung tâm Tài chính Quốc tế, ông Johan đề xuất ý tưởng nên xem xét để tìm cơ chế trong tương lai cho một số công ty mà chưa có lãi được niêm yết, giao dịch như một số công ty niêm yết trên sàn

Ông Johan Nyvene, Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: BTC.

Về nguyên tắc, HoSE hiện không chấp nhận doanh nghiệp đang thua lỗ niêm yết mới. Điều kiện niêm yết yêu cầu doanh nghiệp có lãi trong 2 năm liền kề trước năm đăng ký và không phát sinh lỗ lũy kế.

Còn với doanh nghiệp đã niêm yết, nếu rơi vào tình trạng thua lỗ vẫn được giao dịch nhưng cổ phiếu có thể bị xếp vào diện cảnh báo hoặc kiểm soát. Trường hợp kết quả kinh doanh xấu kéo dài, như lỗ 3 năm liên tiếp, vốn chủ sở hữu âm hoặc lỗ lũy kế vượt vốn điều lệ thực góp, cổ phiếu có thể bị hủy niêm yết bắt buộc.

Dẫn ví dụ về thị trường Mỹ, ông Johan cho biết các công ty công nghệ hoặc các lĩnh vực mới thường được niêm yết dựa trên tiềm năng dù chưa có lợi nhuận ngay lập tức.

Thực tế, sàn Nasdaq không cấm doanh nghiệp đang thua lỗ niêm yết, đồng thời không đặt điều kiện bắt buộc phải có lãi, mà tập trung vào các tiêu chí định lượng khác như vốn chủ sở hữu tối thiểu, giá trị vốn hóa, giá cổ phiếu tối thiểu, số lượng cổ đông, tính thanh khoản và chuẩn mực quản trị - công bố thông tin.

Do đó, nhiều công ty công nghệ hay startup tăng trưởng nhanh vẫn có thể lên Nasdaq dù chưa có lợi nhuận. Tuy nhiên, sau khi niêm yết, nếu giá cổ phiếu giảm dưới ngưỡng quy định, vốn chủ sở hữu suy giảm hoặc vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin, cổ phiếu có thể bị cảnh báo và hủy niêm yết.

Phản hồi về vấn đề này, bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), cho biết Chính phủ đã giao Bộ Tài chính xây dựng một nghị định riêng hướng dẫn giao dịch với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC). Ảnh: BTC.

Bà nói thêm các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thường có chi phí đầu tư dự án ban đầu rất lớn, khiến họ khó đáp ứng các tiêu chí có lãi theo quy định niêm yết thông thường.

Do đó, cơ quan quản lý dự kiến nghiên cứu lập bảng giao dịch riêng biệt với điều kiện niêm yết nới lỏng hơn cho các doanh nghiệp này. Thay vì tập trung vào yếu tố lợi nhuận ở hiện tại, nhóm này sẽ được xem xét về tiềm năng doanh thu và khả năng sinh lời trong tương lai.

Bên cạnh việc khơi thông quy định về niêm yết với một số nhóm đặc thù, bà Linh cũng cho biết trong chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, cơ quan quản lý xác định mục tiêu phát triển song hành cả về quy mô và chất lượng hàng hóa.

SSC xác định cần có hàng hóa, sản phẩm và dịch vụ chất lượng để nhà đầu tư lựa chọn khi tham gia thị trường chứng khoán, tập trung nâng cao chất lượng của các công ty đại chúng và mức độ minh bạch thông tin.

Trong định hướng phát triển thị trường sau khi nâng hạng, đại diện SSC cho biết thêm cơ quan này đang gấp rút triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP).

Ở thời điểm hiện tại, hành lang pháp lý cho cơ chế này đã được xây dựng, song việc đưa vào triển khai thực tế vẫn đòi hỏi nhiều nỗ lực về mặt kỹ thuật, vận hành và phối hợp giữa các bên liên quan.

Theo lộ trình, sau khi CCP được triển khai ổn định, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục triển khai các nghiệp vụ giao dịch bán chứng khoán chờ về và giao dịch trong ngày (T0). Qua đó, Việt Nam có thể từng bước tiệm cận với thông lệ của các thị trường phát triển, đồng thời bảo đảm an toàn, minh bạch cho hệ thống.

Thị trường phân hóa mạnh trong năm 2026

Cũng tại buổi tọa đàm, ông Nguyễn Thành Trung, Tổng giám đốc CTCP đầu tư FinSuccess, cho biết năm 2026, chỉ số chứng khoán VN-Index được nhiều bên đồng thuận dự báo tăng trưởng tích cực. Nổi bật với những nhóm ngành được quan tâm như ngân hàng, bán lẻ, năng lượng...

Tuy nhiên, ông Trung lưu ý rằng trong quá trình thị trường vận hành, các yếu tố dẫn dắt có thể thay đổi, không phải lúc nào diễn biến thực tế cũng đi đúng theo các kịch bản dự báo ban đầu. Do đó, nhà đầu tư cần linh hoạt và theo sát diễn biến.

Về triển vọng vĩ mô năm 2026, ông Trung đánh giá kinh tế Việt Nam đang nhận được sự quyết tâm rất lớn từ Chính phủ, với tinh thần điều hành mạnh mẽ và rõ ràng. Chính điều này tạo tâm lý tự tin và động lực nỗ lực cho các thành phần trong nền kinh tế, trong đó có cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Ở góc nhìn thận trọng, ông cũng nhấn mạnh mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng đồng pha.

Thực tế cho thấy có giai đoạn thị trường chứng khoán tăng mạnh khi kinh tế gặp khó khăn, như trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Hay giai đoạn 2022, dù kinh tế Việt Nam hồi phục tốt, thị trường chứng khoán lại đối mặt nhiều thách thức.

Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào khó khăn hay thuận lợi của kinh tế vĩ mô, để quyết định đứng ngoài hay tham gia thị trường chứng khoán.

Từ góc độ nhà đầu tư, ông Trung cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 có nhiều cơ hội, nhưng không đồng nghĩa với việc có thể đầu tư theo tâm lý chủ quan.

Trong khi đó, ông Johan cho rằng rất khó dự báo bởi thị trường luôn có yếu tố bất ngờ, địa chính trị toàn cầu còn nhiều biến động, ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư. "Nhà đầu tư nên tìm sự dung hòa giữa việc đầu tư dài hạn và yếu tố ngắn hạn, dám chấp nhận rủi ro nhiều hơn, không nên nhìn quá nhiều về chỉ số", Chủ tịch HSC lưu ý.