Nhà máy cao 52 m nằm sâu trong lòng núi
Tại xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang triển khai dự án Thủy điện tích năng Bác Ái, công trình đầu tiên thuộc loại hình này tại Việt Nam. Dự án có tổng mức đầu tư 21.101 tỷ đồng, gồm 4 tổ máy với tổng công suất 1.200 MW. Theo EVN, đây là nhà máy thủy điện tích năng có công suất thiết kế lớn nhất Đông Nam Á.
Dự án do EVN làm chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án Điện 3 đại diện quản lý và điều hành. Đáng chú ý, gói thầu xây lắp chính trị giá 4.334 tỷ đồng do liên danh 7 nhà thầu trong nước đảm nhiệm, gồm Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, Tổng công ty Sông Đà, Lilama 10, SCI E&C, Xây dựng 47, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn và Vinaconex.
Trong đó, nhiều doanh nghiệp như Vinaconex (VCG), Xây dựng 47 (C47), SCI E&C (SCI) và Lilama 10 (L10). Riêng Tổng công ty Sông Đà đảm nhiệm thi công hạng mục nhà máy ngầm.
Điểm đặc biệt của công trình là toàn bộ gian máy được bố trí dưới lòng núi, dài 208 m, rộng 29 m và cao 52 m, tương đương chiều cao tòa nhà khoảng 17 tầng. Để hình thành nhà máy, các đơn vị thi công phải đào khoảng 3.000 m hầm ngang cùng gần 300 m hầm đứng. Toàn dự án triển khai hệ thống 17 tuyến hầm phục vụ thi công và vận hành.
Hai tuyến hầm dẫn nước chính chạy song song, mỗi tuyến dài hơn 2.700 m, có đường kính thay đổi từ 5,5 đến 7,5 m. Nước được luân chuyển giữa hồ trên và hồ dưới thông qua hệ thống đường hầm này.
Công trình sử dụng hồ Sông Cái thuộc hệ thống thủy lợi Tân Mỹ làm hồ dưới. Khi nguồn điện dư thừa, nhà máy sử dụng điện để bơm nước lên hồ trên; vào giờ cao điểm, nước được xả xuống qua turbine để phát điện. Cơ chế này giúp tích trữ năng lượng, điều tiết phụ tải và hỗ trợ vận hành hệ thống điện quốc gia.
Hàng trăm công nhân thi công ba ca, đào từng mét vì đứt gãy địa chất
Theo cập nhật của EVN ngày 29/8/2026, quá trình thi công dự án đang ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý dù gặp nhiều khó khăn về địa chất.
Đảm nhiệm thi công nhà máy ngầm, Tổng công ty Sông Đà đã huy động hàng trăm nhân lực, hơn 40 thiết bị và tổ chức đồng thời nhiều mũi đào hầm. Trong giai đoạn đầu, điều kiện địa chất thuận lợi giúp tốc độ đào vượt khoảng 40% mức trung bình.
Tuy nhiên, từ giữa tháng 3/2026, đơn vị thi công bắt đầu gặp vùng địa chất đứt gãy bậc IV tại hầm thi công - vận hành VH3A. Đây là hạng mục then chốt phục vụ thi công và vận hành hầm dẫn nước cùng hồ trên.
Địa chất yếu buộc nhà thầu phải đào tiến từng mét, đồng thời dựng hệ thống khung thép chống đỡ và phun bê tông gia cố vòm hầm nhằm chống sụt lún. Tốc độ đào tại khu vực này giảm mạnh, từ khoảng 4,5-5 m/ngày xuống chỉ còn 1 m/ngày.
Để khắc phục khó khăn, liên danh nhà thầu điều chỉnh kế hoạch thi công theo hướng linh hoạt, chủ động gia công cốt thép, cốp pha, chi tiết đặt sẵn và cấu kiện đúc sẵn ngay tại công trường thay vì đặt mua từ các nhà cung cấp bên ngoài, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí.
Nhờ những giải pháp này, tiến độ hạng mục VH3A trong các tháng gặp khó vẫn được bảo đảm. Đáng chú ý, theo cập nhật cuối tháng 8 của EVN, hạng mục hầm thi công - vận hành và cấp gió đoạn 1 cùng hầm thi công đã hoàn thành kế hoạch cả năm 2026.
Trước đó, tính đến hết tháng 6, toàn dự án đã hoàn thành 8/12 mục tiêu thi công quý II. Trong đó, hầm thoát nước hoàn thành đào và gia cố 937 m; hầm tiên phong có tiết diện 5 x 5 m phục vụ thi công nhà máy ngầm và tháp điều áp thượng lưu hoàn thành ngày 22/6.
Theo kế hoạch, tổ máy đầu tiên của Thủy điện tích năng Bác Ái dự kiến phát điện vào tháng 12/2029, ba tổ máy còn lại lần lượt đưa vào vận hành trong năm 2030. Khi hoàn thành, công trình sẽ bổ sung 1.200 MW công suất, đồng thời góp phần nâng cao khả năng tích trữ năng lượng và điều tiết nguồn điện của hệ thống điện quốc gia.
