Ngân hàng Nhà nước vừa có tuần bơm thanh khoản mạnh nhất trong 1 tháng trở lại đây khi bơm ròng 30.733 tỷ đồng thông qua nghiệp vụ thị trường mở. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lãi suất trên thị trường liên ngân hàng liên tục tăng, trong khi cơ quan điều hành đang nỗ lực giữ ổn định mặt bằng lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Theo số liệu từ thị trường mở, trong tuần từ 25-29/5, Ngân hàng Nhà nước chào thầu tổng cộng 139.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố với các kỳ hạn 7 ngày, 35 ngày và 56 ngày, lãi suất giữ nguyên ở mức 4,5%/năm. Kết quả có 129.480 tỷ đồng được các tổ chức tín dụng hấp thụ, trong khi lượng vốn đáo hạn đạt gần 98.748 tỷ đồng. Qua đó, cơ quan điều hành đã bơm ròng 30.733 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng.
Diễn biến này xuất hiện đồng thời với diễn biến tăng của lãi suất liên ngân hàng. Chốt phiên ngày 29/5, lãi suất VND qua đêm trên thị trường liên ngân hàng lên tới 7%/năm, tăng 0,3 điểm phần trăm so với cuối tuần trước. Các kỳ hạn 1 tuần và 2 tuần cũng tăng lên mức 7,4%/năm, trong khi kỳ hạn 1 tháng đạt 7,35%/năm.
Theo giới phân tích, việc Ngân hàng Nhà nước tăng cường bơm vốn chủ yếu nhằm hạ nhiệt áp lực thanh khoản ngắn hạn đang xuất hiện trong hệ thống ngân hàng. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng tín dụng đã có dấu hiệu tăng tốc trở lại, khiến nhu cầu vốn của các ngân hàng gia tăng đáng kể. Trong bối cảnh đó, mặt bằng lãi suất huy động sau một thời gian giảm đã bắt đầu chững lại, thậm chí một số ngân hàng điều chỉnh tăng nhẹ ở các kỳ hạn trung và dài hạn nhằm thu hút nguồn vốn.
Một nguyên nhân quan trọng khác đến từ nỗ lực duy trì mặt bằng lãi suất thấp của nhà điều hành. Hồi đầu tháng 4, dưới sự chủ trì của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, toàn hệ thống đã thống nhất chủ trương giảm lãi suất huy động và lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Sau chỉ đạo này, nhiều ngân hàng đã hạ lãi suất huy động ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Tuy nhiên, áp lực thanh khoản gia tăng trong tháng 5 khiến nguy cơ lãi suất huy động tăng trở lại xuất hiện.
Đây cũng là lý do Ngân hàng Nhà nước liên tiếp ban hành các văn bản chỉ đạo trong tháng 5 yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm chủ trương giảm lãi suất. Cơ quan quản lý thậm chí đã yêu cầu các Ngân hàng Nhà nước khu vực kiểm tra, rà soát những tổ chức tín dụng có mặt bằng lãi suất huy động và cho vay cao hơn mặt bằng chung.
Ở góc độ sâu hơn, nhiều chuyên gia cho rằng việc mặt bằng lãi suất khó giảm trên cả thị trường 1 và thị trường 2 không đơn thuần xuất phát từ yếu tố mùa vụ mà phản ánh vấn đề mang tính cơ cấu của hệ thống ngân hàng. Ông Vũ Tuấn Duy, chuyên gia vĩ mô của SHS, cho rằng hệ thống đang đối mặt với tình trạng "lệch pha kỳ hạn" kéo dài nhiều năm. Trong khi nhiều khoản vay ngày càng có thời hạn dài hơn, đặc biệt là tín dụng bất động sản và các khoản vay trung dài hạn, nguồn vốn huy động lại chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn dưới một năm. Sự mất cân đối này khiến các ngân hàng thường xuyên phải cạnh tranh huy động vốn và nhạy cảm hơn với các biến động thanh khoản ngắn hạn.
Còn theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), dư địa giảm lãi suất trong ngắn hạn hiện khá hạn chế khi không có dòng vốn ngoại tệ vào mạnh, Fed chưa hạ lãi suất và lãi suất Fed Funds Rate vẫn duy trì quanh 3,5-3,75%. VDSC cho rằng với mức swap 2-3% (mức chênh lệch lãi suất VND - USD mà thị trường yêu cầu để nắm giữ VND thay vì USD trong tương lai), mặt bằng lãi suất trong nước gần như không có khả năng giảm trong vòng 3 tháng tới.
