Từ máy bay tiêm kích đến trực thăng, Việt Nam tự chế tạo thiết bị đặc biệt từng phải nhập từ Nga và phương Tây

Thiết bị do các kỹ sư Việt Nam làm chủ công nghệ sản xuất đã được đưa vào sử dụng tại nhiều đơn vị không quân, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài và tiết kiệm ngân sách quốc phòng.

Nhà máy A34 thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân đã làm chủ công nghệ sản xuất moóc điện khởi động máy bay quân sự bằng linh kiện trong nước. Trước đây, những thiết bị này phải nhập khẩu từ Nga hoặc các nước phương Tây với giá thành cao, trong khi việc tìm kiếm linh kiện thay thế khi hư hỏng gặp nhiều khó khăn.

Từ máy bay tiêm kích đến trực thăng, Việt Nam tự chế tạo thiết bị đặc biệt từng phải nhập từ Nga và phương Tây- Ảnh 1.

Moóc điện là thiết bị cấp nguồn điện từ mặt đất, hỗ trợ khởi động động cơ máy bay. Thiết bị cung cấp dòng điện lớn để động cơ đạt vòng quay ban đầu trước khi có thể tự duy trì hoạt động, đồng thời phục vụ các hệ thống điện trên máy bay khi cần thiết.

Trên thế giới, các thiết bị cấp điện và hỗ trợ khởi động máy bay quân sự có nhiều cấu hình khác nhau. Liên Xô từng phát triển dòng APA-5D trên khung gầm xe tải Ural, trong khi Không quân Mỹ sử dụng các bộ cấp điện mặt đất di động để phục vụ máy bay chiến đấu như F-16.

Từ máy bay tiêm kích đến trực thăng, Việt Nam tự chế tạo thiết bị đặc biệt từng phải nhập từ Nga và phương Tây- Ảnh 2.

Điểm đặc biệt của sản phẩm do A34 chế tạo là khả năng phục vụ nhiều dòng máy bay khác nhau. Theo VTV, thay vì phải sử dụng moóc điện riêng cho từng loại như trước, một thiết bị mới có thể khởi động các loại máy bay hiện có trong biên chế Quân đội nhân dân Việt Nam, từ tiêm kích phản lực, trực thăng đến máy bay vận tải.

Về kỹ thuật, moóc điện tích hợp nhiều chế độ nguồn điện gồm 36V, 115V và 208V, đáp ứng yêu cầu về cường độ dòng điện lớn trong quá trình khởi động động cơ.

Các kỹ sư A34 còn thiết kế lại một số bộ phận vốn cồng kềnh trên thiết bị nhập khẩu. Trong đó, khối điều khiển bảo vệ máy phát được thay bằng bảng mạch điện tử nhỏ gọn hơn. Thiết bị cũng được tích hợp màn hình hiển thị thông tin và chuông cảnh báo sự cố, hỗ trợ người vận hành theo dõi tình trạng hoạt động.

Từ máy bay tiêm kích đến trực thăng, Việt Nam tự chế tạo thiết bị đặc biệt từng phải nhập từ Nga và phương Tây- Ảnh 3.

Trung tá Trần Văn Thạnh, Quản đốc phân xưởng đặc chủng Nhà máy A34, cho biết đơn vị đã chủ động sản xuất các vật tư đặc dụng khan hiếm để thay thế những bộ phận trước đây phụ thuộc nguồn cung nước ngoài, qua đó giảm chi phí cho ngân sách.

Đến nay, hàng chục moóc điện khởi động do Nhà máy A34 sản xuất đã được đưa tới các đơn vị không quân tiêm kích, trực thăng và vận tải trên cả nước, phục vụ nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Theo VTV, việc tự chủ sản xuất giúp tiết kiệm nhiều tỷ đồng ngân sách quốc phòng.

Từ máy bay tiêm kích đến trực thăng, Việt Nam tự chế tạo thiết bị đặc biệt từng phải nhập từ Nga và phương Tây- Ảnh 4.

Nhà máy quân đội có lịch sử 60 năm

Nhà máy A34 được thành lập ngày 15/2/1966, hiện trực thuộc Quân chủng Phòng không - Không quân. Đơn vị đảm nhiệm sửa chữa, cải tiến các loại vũ khí, khí tài phòng không, phương tiện kỹ thuật đặc chủng và sản xuất thiết bị bảo đảm hoạt động bay.

Việc nghiên cứu moóc điện tại A34 đã được triển khai từ nhiều năm trước. Trong đó, mẫu MĐ-34-12M1 từng được ghi nhận là sáng kiến kỹ thuật và đưa vào sử dụng tại nhiều sân bay quân sự. Nhà máy sau đó tiếp tục phát triển các dòng moóc điện mới, trong đó có MĐ34-M2-400.

Trong 9 tháng năm 2026, Nhà máy A34 đã sản xuất 35 moóc điện và moóc điều hòa; sửa chữa hơn 300 khí tài quang học cùng 319 phương tiện đo, ni vô và kính ngắm. Đơn vị hoàn thành 92,7% chỉ tiêu pháp lệnh trong cùng kỳ.

Bên cạnh moóc điện khởi động, nhà máy tiếp tục sản xuất các thiết bị bảo đảm bay khác như moóc điều hòa không khí, moóc khí nén và moóc thủy lực cao áp, từng bước nâng cao khả năng tự chủ trang bị kỹ thuật phục vụ lực lượng không quân.