Năm 2025 vừa qua là một năm đặc biệt đối với nền kinh tế Việt Nam khi đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc và thị trường vốn, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đã có một năm ghi nhận nhiều dấu ấn quan trọng, trong đó nổi bật là Hệ thống Công nghệ thông tin mới cho thị trường (KRX) chính thức được vận hành.
Đặc biệt, FTSE Russell đã công bố nâng hạng TTCK Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Trong năm qua, thị trường cũng đã tiếp tục giữ vững xu hướng tăng trưởng tích cực so với các thị trường khác trong khu vực.
Bước sang năm 2026, một năm có ý nghĩa quan trọng, là năm bản lề của chu kỳ mới đối với nền kinh tế nói chung và TTCK Việt Nam nói riêng. Chính vì vậy, ngành chứng khoán được kỳ vọng sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn, các cơ quan quản lý và vận hành thị trường trong đó có VSDC sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.
Trao đổi trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street) trên VTV8, Tiến Sĩ Tạ Thanh Bình, Tổng Giám đốc Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết năm 2026, VSDC cam kết đồng hành cùng thị trường, góp phần xây dựng một hệ thống sau giao dịch an toàn, hiện đại và bền vững, tạo nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển và thu hút hiệu quả các dòng vốn trong nước và quốc tế trong giai đoạn tới.
Trong năm 2025, VSDC đã tích cực phối hợp với UBCKNN, các sở giao dịch chứng khoán cùng các thành viên triển khai nhiều giải pháp quan trọng, giúp hệ thống KRX đi vào vận hành, cũng như hoàn thiện các tiêu chí để FTSE Russell công bố nâng hạng TTCK Việt Nam. Bà đánh giá như thế nào về năm 2025 vừa qua?
TS. Tạ Thanh Bình: Năm 2025 có thể khẳng định là một năm bản lề và quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa hạ tầng thị trường chứng khoán Việt Nam, cũng như trong tiến trình đáp ứng các tiêu chí nâng hạng theo chuẩn mực quốc tế. Đây là năm mà sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cùng các thành viên thị trường đã được cụ thể hóa bằng những kết quả rất rõ nét và có tính nền tảng dài hạn.
Thứ nhất về công tác nâng hạng thị trường, ngày 7/10/2025, FTSE Russell đã có thông báo nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam (TTCK) từ nhóm cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market), có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Quyết định này đã đánh dấu bước ngoặt chiến lược, phản ánh nỗ lực cải cách hạ tầng, cơ chế giao dịch và minh bạch thông tin của Việt Nam trong thời gian vừa qua.
Năm 2025 cũng đã đánh dấu một trong những giai đoạn sôi động nhất trong hành trình 25 năm hình thành và phát triển của TTCK Việt Nam. Thị trường ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc với chỉ số VN-Index tăng 41%, có thời điểm đạt trên 1.800 điểm. Thị trường chứng khoán năm 2025 cũng chứng kiến sự bùng nổ về thanh khoản. Tổng giá trị giao dịch cả 3 sàn lập kỷ lục với gần 83.000 tỷ đồng trong phiên ngày 5/8/2025. Giá trị giao dịch bình quân trong năm đạt gần 29.500 tỷ đồng/phiên, tăng hơn 40% so với bình quân năm trước.
Thứ hai là hệ thống mới KRX, việc hệ thống công nghệ thông tin KRX chính thức đi vào vận hành an toàn, thông suốt là một dấu mốc đặc biệt quan trọng, cho phép thị trường triển khai đồng bộ nhiều cải cách về nghiệp vụ giao dịch, bù trừ và thanh toán, tạo tiền đề kỹ thuật để xử lý các vấn đề tồn tại trong các bộ tiêu chí nâng hạng. Trên cơ sở hệ thống KRX, VSDC đã phối hợp với UBCKNN, SGDCK và các thành viên thị trường hoàn thiện hoạt động bù trừ, thanh toán theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế, đặc biệt là việc áp dụng cơ chế giao dịch không yêu cầu đủ tiền trước khi đặt lệnh mua (non-prefunding) đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, đồng thời vẫn bảo đảm chặt chẽ yêu cầu quản lý rủi ro hệ thống.
Thứ ba là năm 2025 cũng ghi nhận bước tiến rất rõ ràng về khung khổ pháp lý và chuẩn mực minh bạch thông tin, là nội dung được các tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm. VSDC đã phối hợp chặt chẽ với các Ban của UBCKNN trong công tác xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lý, sửa đổi, bổ sung các văn bản quan trọng như Nghị định 245/2025/NĐ-CP, Thông tư 18/2025/TT-BTC, cũng như hoàn thiện hệ thống quy chế nội bộ phục vụ hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán.
Năm qua cũng đánh dấu một năm số lượng nhà đầu tư mở tài khoản mới đạt kỷ lục, hoàn thành sớm trước mục tiêu phát triển thị trường đến năm 2030, bà đánh giá như thế nào về điều này?
TS. Tạ Thanh Bình: Dưới góc nhìn của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), việc số lượng nhà đầu tư mở tài khoản mới trong năm qua đạt mức kỷ lục là một dấu mốc rất đáng chú ý, phản ánh cả sự phát triển về chiều rộng lẫn chiều sâu của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Số liệu thống kê tại VSDC cho thấy đến giữa tháng 12/2025, tổng số tài khoản nhà đầu tư trên toàn thị trường đã đạt hơn 11,7 triệu tài khoản, tăng mạnh so với đầu năm và vượt xa mốc dự kiến. Trong đó, nhà đầu tư cá nhân trong nước tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo, với hơn 11,66 triệu tài khoản.
Còn đối với khối nhà đầu tư nước ngoài, mặc dù quy mô tài khoản còn khiêm tốn so với nhà đầu tư trong nước, xu hướng gia tăng vẫn được ghi nhận tương đối ổn định . Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, việc số lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm tỉ lệ quá lớn như vậy, cũng sẽ phần nào ảnh hưởng đến tính ổn định của thị trường. Chính vì vậy, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3168/QĐ-BTC ngày 12/9/2025 phê duyệt Đề án “Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán đến năm 2030”. Đây là một trong những nỗ lực trọng tâm của cơ quan quản lý nhằm cơ cấu lại cầu đầu tư, nâng cao chất lượng và tính bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Từ góc độ triển vọng, VSDC đánh giá số lượng tài khoản nhà đầu tư vẫn còn dư địa tiếp tục tăng trong những năm tới. Sự gia tăng nhanh của số lượng tài khoản cũng song hành với diễn biến tích cực của thị trường trong năm qua, khi chỉ số thị trường tăng khoảng 30%, thanh khoản cải thiện rõ rệt, niềm tin của nhà đầu tư từng bước được củng cố.
Trong bối cảnh nhiều thuận lợi như vậy thì VSDC sẽ cùng các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành thị trường khác hoàn thiện các tiêu chí nâng hạng, cũng như cung cấp các sản phẩm, dịch vụ mới cho nhà đầu tư như thế nào như thế nào trong năm 2026 và các năm tới?
TS. Tạ Thanh Bình: Năm 2026, hoạt động của VSDC tiếp tục hướng tới việc hoàn thiện nâng hạng và phát triển TTCK Việt Nam.
Thứ nhất là chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các Sở GDCK hoàn thiện mục tiêu nâng hạng. Trước hết, VSDC xác định triển khai ổn định các nghiệp vụ của VSDC trên hệ thống mới nhằm đáp ứng lưu lượng thanh toán giao dịch chứng khoán dự báo sẽ đột biến khi TTCK Việt Nam được nâng hạng. Bên cạnh đó, thực hiện chỉ đạo của UBCKNN hướng tới giải quyết các yêu cầu của FTSE Russel cho kỳ đánh giá tháng 3/2026, VSDC đang tích cực triển khai giải pháp kết nối giữa CTCK và ngân hàng lưu ký để nâng cao hiệu quả giao dịch, nâng cấp hệ thống quỹ mở để đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các Quỹ đầu tư nước ngoài.
Thứ 2 là chúng tôi sẽ cung cấp các sản phẩm, dịch vụ mới trên nền tảng công nghệ hiện đại. VSDC định hướng tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và các thành viên thị trường để xây dựng và triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường chứng khoán cơ sở, qua đó sẽ giúp bảo đảm an toàn thanh toán, tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Trong năm qua, VSDC đã phối hợp với SGDCK Hà Nội và các bên liên quan triển khai hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán VN100. Bên cạnh đó, VSDC sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chủ đầu tư để nâng cấp hệ thống, tạo nền tảng cho các nghiệp vụ mới như bán chứng khoán chờ về, đồng thời sẵn sàng hạ tầng để hỗ trợ các sản phẩm mới của thị trường như sản phẩm phái sinh vàng, sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Trong Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam được thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã nêu rõ Việt Nam sẽ hướng tới các tiêu chuẩn cao hơn của FTSE và MSCI. VSDC đang triển khai các giải pháp đáp ứng các yêu cầu này như thế nào, thưa bà?
TS. Tạ Thanh Bình: Với vai trò là đơn vị hạ tầng cốt lõi của thị trường chứng khoán Việt Nam, VSDC đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp nhằm đáp ứng các yêu cầu nâng hạng thị trường theo cả các tiêu chí cao hơn của FTSE Russel và xa hơn là của MSCI.
Theo tiêu chí của MSCI Global, Việt Nam hiện đang được xếp hạng ở mức thị trường cận biên. MSCI Global đã ghi nhận thị trường Việt Nam đã đáp ứng 10/18 tiêu chí. Còn 03 tiêu chí ghi nhận trong báo cáo của MSCI Global liên quan tới chính sách bao gồm:
- Mức giới hạn sở hữu nước ngoài (Foreign Ownership Limit Level) còn hạn chế;
- Mức sở hữu nước ngoài còn lại (Foreign Room Level)/ Room nước ngoài còn lại tự do giao dịch tại các doanh nghiệp niêm yết rất thấp, thanh khoản không đáp ứng, ảnh hưởng tới tỷ trọng danh mục của MSCI khi cơ cấu danh mục đầu tư
- Mức độ tự do hóa của thị trường hối đoái chưa đáp ứng.
Trong khuôn khổ Việt Nam, để hướng tới mục tiêu nâng hạng cao hơn và xa hơn, các đơn vị tổ chức và vận hành thị trường chứng khoán cần tập trung vào các vấn đề về công bố thông tin, hoạt động giám sát tỷ lệ sở hữu nước ngoài, và việc tối ưu hóa các cơ chế giao dịch và thanh toán giao dịch theo thông lệ quốc tế.
Trong thời gian tới, VSDC sẽ tiếp tục khẩn trương hoàn tất công tác thành lập công ty con thực hiện chức năng CCP. VSDC đang hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thiết kế mô hình quản trị rủi ro và chuẩn bị các điều kiện cần thiết, phấn đấu đưa CCP vào vận hành trong đầu năm 2027 , đảm bảo tiệm cận các thông lệ quốc tế và đáp ứng yêu cầu của các tổ chức xếp hạng thị trường.
Để hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động giao dịch, VSDC đang xây dựng và hoàn thiện hệ thống giao tiếp điện tử (STP) giữa các ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán, nhằm rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài. VSDC cũng đã và đang tích cực góp ý cho các chính sách của cơ quan quản lý liên quan tới hoạt động giám sát tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hoạt động công bố thông tin và các chính sách có liên quan.
Bên cạnh đó, trong vai trò và nhiệm vụ của mình, VSDC sẽ thực hiện các giải pháp chiến lược như thế nào trong năm 2026 để qua đó góp phần giúp thị trường chứng khoán ngày càng phát triển mạnh mẽ và bền vững?
TS. Tạ Thanh Bình: Như đã trao đổi, trong năm 2026, VSDC sẽ thực hiện các giải pháp chiến lược cho giai đoạn mới phù hợp với các mục tiêu trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam và những định hướng chính sách theo các Đề án đã được Chính phủ và Bộ Tài chính phê duyệt. Trong đó, VSDC tập trung thực hiện các giải pháp.
Thứ nhất là hoàn tất thành lập công ty con thực hiện chức năng đối tác bù trừ trung tâm (CCP) hoàn thiện cơ chế thanh toán giao dịch cho thị trường chứng khoán cơ sở.
Thứ hai là áp dụng thông suốt và toàn diện chiến lược chuyển đổi số đối với các nghiệp vụ giữa VSDC và thành viên.
Thứ ba, đầu tư hệ thống, phát triển các sản phẩm dịch vụ mới như sản phẩm Sổ lưu ký điện tử (E-Passbook), các dịch vụ mới như vay/cho vay chứng khoán, nâng cấp hệ thống đại lý chuyển nhượng cho quỹ đầu tư, triển khai vận hành hệ thống giao tiếp điện tử giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký (hệ thống STP).
Thứ tư là thúc đẩy hợp tác sâu rộng với các đối tác quốc tế, tham gia nghiên cứu, áp dụng chuẩn mực quốc tế, cải thiện hiệu quả hoạt động và tiếp thu các sáng kiến mới, nâng cao vị thế của VSDC trong khu vực, góp phần xây dựng uy tín của TTCK Việt Nam trong cộng đồng đầu tư quốc tế.
Tôi cho rằng năm 2026 sẽ là một năm sôi động tiếp theo của thị trường chứng khoán Việt Nam và cũng sẽ là một năm ghi nhận nhiều thay đổi mới hơn nữa của thị trường. VSDC cam kết đồng hành cùng thị trường, góp phần xây dựng một hệ thống sau giao dịch an toàn, hiện đại và bền vững, tạo nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển và thu hút hiệu quả các dòng vốn trong nước và quốc tế trong giai đoạn tới.
