Ngày 30/9/2011, Apple nộp đơn xin cấp bằng sáng chế có tên “Flexible electronic devices”. Nội dung mô tả một thiết bị sở hữu màn hình có thể gập lại, khi đóng đủ nhỏ để bỏ vào túi, đồng thời sử dụng cảm biến để nhận biết thiết bị đang mở hay đóng.
Bằng sáng chế được cấp vào tháng 1/2015, với 6 nhà phát minh. Một trong số đó là ông John P. Ternus, khi ấy vẫn đang làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật phần cứng của Apple.
15 năm sau, ông Ternus trở thành CEO Apple và là người giới thiệu iPhone Duo, sản phẩm quan trọng nhất tại sự kiện ra mắt lần này.
Bằng sáng chế về thiết bị màn hình có thể biến đổi của Apple năm 2011, với sự góp mặt của ông John Ternus
Nhưng bằng sáng chế năm 2011 không có nghĩa Apple đã lập tức bắt tay sản xuất một chiếc iPhone gập. Theo thông tin được Mark Gurman của Bloomberg đưa ra trước sự kiện, Apple chỉ bắt đầu nghiêm túc phát triển iPhone gập vào khoảng năm 2016.
Dự án khi đó do Dan Riccio, người tiền nhiệm của ông Ternus ở vị trí lãnh đạo mảng kỹ thuật phần cứng, khởi xướng. Trong những năm đầu, Apple vẫn thử nghiệm nhiều hướng khác nhau, trong đó có ý tưởng một chiếc iPad mini có thể mở ra thành máy tính bảng lớn hơn.
Điều đó cho thấy khoảng thời gian 15 năm không phải một quá trình liên tục để sản xuất đúng chiếc iPhone Duo ngày nay. Đó là quãng thời gian Apple nghiên cứu nhiều công nghệ và thiết kế khác nhau trước khi xác định được hướng đi cuối cùng.
Apple đi sau 7 năm, nhưng lại có một lợi thế khác
Trong khi Apple còn thử nghiệm, Samsung và Huawei đã đưa smartphone màn hình gập ra thị trường vào năm 2019. Galaxy Fold khi đó dày hơn 15 mm khi đóng, còn Mate X sử dụng thiết kế gập màn hình ra phía ngoài với nếp gấp có thể nhìn thấy rõ.
Apple đã nghĩ đến màn hình gập từ nhiều năm trước, nhưng vẫn không tung ra sản phẩm nào. Đến năm 2020, sau chuyến công tác tại châu Á, ông Tim Cook nhận thấy smartphone màn hình gập của Samsung và Huawei xuất hiện ở khắp nơi. Hướng phát triển sau đó được điều chỉnh để tập trung vào iPhone gập. Bloomberg mô tả ông Cook là người ủng hộ dự án từ sớm và mạnh mẽ nhất.
Apple tiếp tục mất nhiều năm để giải quyết những vấn đề phần cứng như nếp gấp trên màn hình, độ bền bản lề, kính phủ linh hoạt và camera dưới màn hình. Kính phủ cuối cùng được tùy biến cùng Corning, trong khi bản lề sử dụng titanium và nhôm.
Thế nhưng, sau 7 năm kể từ khi những đối thủ đầu tiên xuất hiện, iPhone Duo vẫn không phải chiếc điện thoại gập có thông số phần cứng nổi bật nhất. Máy dày 11,3 mm, nặng 254 gram khi đóng và có giá khởi điểm 15.999 nhân dân tệ tại Trung Quốc đại lục. Trong khi đó, Huawei Mate X7 dày 9,5 mm và nặng 235 gram.
Điều Apple đặt cược không chỉ nằm ở bản lề hay độ mỏng.
15 năm chuẩn bị cho một chiếc iPhone có thể “biến thành iPad”
Bảy năm sau khi Samsung và Huawei ra mắt sản phẩm đầu tiên, điện thoại gập Android vẫn chưa giải quyết được một vấn đề nền tảng: ứng dụng.
Mọi ứng dụng di động được viết cho màn hình hình chữ nhật đứng. Khi gập mở, màn hình trở thành gần vuông, và ứng dụng không biết phải hiển thị thế nào. Giải pháp của Google từ Android 12L năm 2022 là chế độ tương thích: hiển thị ứng dụng như một dải dọc ở giữa màn hình với hai bên là viền đen. Bốn năm sau, theo hướng dẫn Google công bố tháng 7, danh sách vấn đề vẫn còn nguyên: hình ảnh bị kéo giãn, bị cắt, hoặc bị xoay sai chiều sau khi mở gập.
Lý do developer không chịu làm rất thực tế. Điện thoại gập vẫn chiếm dưới 2% tổng lượng smartphone toàn cầu - doanh thu từ việc điều chỉnh giao diện không đủ bù chi phí. Cộng thêm việc mỗi hãng Android dùng tỷ lệ màn hình khác nhau, thích nghi cho Samsung không có nghĩa là thích nghi cho Huawei hay Xiaomi.
Các yêu cầu về cách xây dựng màn hình ứng dụng cho iPhone iPad giờ đã phát huy lợi thế trên iPhone Duo
Apple lại có một nền tảng khác để giải quyết vấn đề này.
Từ năm 2014, iOS đã phân loại không gian màn hình thành hai nhóm “compact” và “regular”, thay vì yêu cầu ứng dụng được thiết kế cứng cho một kích thước cụ thể. Trong nhiều năm sau đó, Apple tiếp tục mở rộng khả năng đa nhiệm và cửa sổ trên iPad, từ Split View đến Stage Manager và hệ thống cửa sổ tự do trên iPadOS 26.
Nói cách khác, Apple đã dành nhiều năm xây dựng một hệ thống trong đó ứng dụng có thể tự thích ứng với không gian hiển thị. Đây chính là thứ iPhone Duo cần.
Trên Duo, màn hình ngoài được xếp vào nhóm “compact”, còn màn hình bên trong thuộc nhóm “regular”. Một ứng dụng đã có phiên bản dành cho iPad vì thế có thể sử dụng bố cục tương ứng khi Duo được mở ra, thay vì phải xây dựng lại từ đầu một giao diện riêng cho thiết bị gập.
15 năm sau khi đứng tên trên bằng sáng chế, giờ ông Ternus đã cầm một chiếc iPhone gập thật sự
Apple tiếp tục bổ sung những thành phần dành riêng cho thiết bị gập, chẳng hạn “reserved area” để ứng dụng biết vị trí bản lề và camera, đồng thời tránh đặt nội dung quan trọng vào khu vực nếp gấp. iOS 27 cũng cung cấp onHingeChange trong SwiftUI và UIHingeInteraction trong UIKit, cho phép ứng dụng nhận biết trạng thái đóng, mở một phần hoặc mở hoàn toàn, thậm chí đọc liên tục góc mở của bản lề.
Nhờ đó, việc gập điện thoại không còn đơn thuần là đóng hoặc mở thiết bị. Góc gập có thể trở thành một dạng dữ liệu đầu vào để ứng dụng sử dụng, từ điều khiển camera, phần mềm 3D cho tới thay đổi cao độ trong ứng dụng âm nhạc.
Đây cũng là điểm khiến câu chuyện về ông John Ternus trở nên đáng chú ý.
Năm 2011, khi smartphone màn hình gập vẫn còn là ý tưởng trong phòng thí nghiệm, ông đã có tên trong một bằng sáng chế của Apple mô tả một thiết bị gần với ý tưởng đó. Năm 2026, ông lại là CEO đứng trên sân khấu giới thiệu chiếc iPhone gập đầu tiên của công ty.
Khoảng cách 15 năm giữa hai thời điểm không chứng minh rằng Apple đã âm thầm làm đúng một chiếc iPhone Duo suốt từng ấy thời gian. Nhưng nó cho thấy màn hình linh hoạt đã nằm trong phạm vi nghiên cứu của Apple từ rất lâu trước khi thị trường smartphone gập thực sự hình thành.
Và khi John Ternus xuất hiện để giới thiệu iPhone Duo, đó không chỉ là khoảnh khắc một CEO mới ra mắt sản phẩm mới. Nó cũng khép lại một vòng tròn bắt đầu từ một bằng sáng chế cách đây 15 năm.
