Quy định rõ trách nhiệm của 8 bộ, ngành trong thẩm định chính sách

20/11/2026 20:22

Sáng 20-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027.

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật. Ảnh: quochoi.vn

Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật được chỉnh lý theo hướng bổ sung quy định về thứ bậc hiệu lực pháp lý của các văn bản trong hệ thống pháp luật, từ Hiến pháp , luật, nghị quyết của Quốc hội đến các văn bản do chính quyền địa phương ban hành. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của 8 bộ, cơ quan ngang bộ trong việc tham gia ý kiến đối với hồ sơ chính sách, với thời hạn 15 ngày.

Điều 4 dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật quy định hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được sắp xếp theo thứ bậc hiệu lực pháp lý từ cao xuống thấp, bắt đầu từ Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội đến các văn bản do chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã ban hành.

Đứng đầu hệ thống là Hiến pháp. Tiếp đến là bộ luật, luật và nghị quyết của Quốc hội. Ở nhóm văn bản tiếp theo gồm lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Nhóm thứ tư gồm nghị định, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tiếp đó là quyết định của Thủ tướng Chính phủ và nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Đối với nhóm văn bản dưới luật, Điều 4 quy định thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước và thông tư liên tịch giữa các chức danh, cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Ở cấp địa phương, thứ bậc hiệu lực pháp lý được xác định lần lượt gồm: Nghị quyết của HĐND cấp tỉnh; quyết định của UBND cấp tỉnh; quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh; nghị quyết của HĐND cấp xã và quyết định của UBND cấp xã.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên họp tại hội trường sáng 20-11. Ảnh: quochoi.vn

Trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung quy định về thứ bậc hiệu lực pháp lý của Văn bản quy phạm pháp luật.

Theo Chính phủ, việc quy định cụ thể thứ bậc hiệu lực pháp lý nhằm khắc phục tình trạng trật tự thứ bậc của văn bản trong một số trường hợp chưa thực sự rõ ràng, gây khó khăn, vướng mắc trong quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Việc xếp một số hình thức văn bản do các cơ quan khác nhau ban hành ở cùng thứ bậc hiệu lực pháp lý không làm thay đổi thẩm quyền ban hành hoặc phạm vi nội dung mà mỗi cơ quan được quy định.

Về việc lấy ý kiến của các bộ, cơ quan ngang bộ đối với hồ sơ chính sách, Chính phủ chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng quy định rõ trách nhiệm của 8 bộ, cơ quan ngang bộ trong việc tham gia ý kiến bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày, theo nội dung được phân công và chịu trách nhiệm về chất lượng ý kiến của mình.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Đối với cơ chế điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, qua thảo luận, một số đại biểu tán thành việc quy định cơ chế này để kịp thời xử lý tình huống phát sinh; trong khi một số ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng.

Cụ thể, dự thảo Luật giới hạn chặt chẽ các trường hợp được áp dụng, chỉ khi tình huống thực sự khẩn cấp, cấp bách, Quốc hội không thể họp, cần ban hành ngay văn bản vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích chung của cộng đồng và thuộc những nội dung đã được cấp có thẩm quyền đồng ý. Riêng trường hợp Chính phủ ban hành nghị quyết theo cơ chế này còn phải được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý.

Về trình tự, thủ tục, dự thảo Luật quy định theo hướng linh hoạt, giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ chủ động quyết định quy trình phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, các bước cần thiết, nhất là thủ tục thẩm định, thẩm tra, vẫn phải được bảo đảm, đồng thời rút ngắn tối đa thời gian thực hiện để đáp ứng yêu cầu cấp bách.

Dự thảo cũng xác định rõ phạm vi điều, khoản của luật, nghị quyết được phép điều chỉnh và đối tượng áp dụng; giới hạn thời gian có hiệu lực của văn bản không quá 1 năm. Văn bản phải được trình Quốc hội xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan tại kỳ họp gần nhất. Trường hợp Quốc hội không thông qua, văn bản điều chỉnh đương nhiên hết hiệu lực.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật yêu cầu bảo đảm văn bản có hiệu lực và được công bố kịp thời, nội dung nghị quyết phải đủ rõ để có thể triển khai thực hiện ngay, đáp ứng yêu cầu xử lý các vấn đề khẩn cấp, cấp bách phát sinh trong thực tiễn.

Bạn đang đọc bài viết "Quy định rõ trách nhiệm của 8 bộ, ngành trong thẩm định chính sách" tại chuyên mục THƯƠNG TRƯỜNG. Mọi thông tin phản hồi, góp ý xin gửi về địa chỉ email: phutrachnoidung@gmail.com