Theo tờ Le Nouvel Economiste, Pháp đang chạy đua giành quyền đăng cai một trong những “siêu nhà máy” (gigafactory) trí tuệ nhân tạo (AI) mà Liên minh châu Âu (EU) dự kiến xây dựng, đồng thời cam kết chi 100 triệu euro (khoảng 116,7 triệu USD) để mua năng lực tính toán từ dự án được lựa chọn đặt tại nước này.
Ủy ban châu Âu ngày 30/7 đã phát động đợt tuyển chọn dự án xây dựng tối đa 7 “siêu nhà máy” AI trên toàn châu Âu nhằm tăng mạnh năng lực tính toán phục vụ phát triển AI. Cùng ngày, Chính phủ Pháp chính thức bày tỏ mong muốn đăng cai một cơ sở. Khoản cam kết 100 triệu euro nói trên không bao gồm các khoản đầu tư khác của Pháp vào hạ tầng tính toán.
Pháp hiện đã có một ứng cử viên là liên danh AION, được thành lập ngày 20/5 với sự tham gia của 8 doanh nghiệp gồm Ardian, Artefact, Bull, Capgemini, EDF, Iliad, Orange và Scaleway. Dự án dự kiến xây dựng một mạng lưới trung tâm dữ liệu trên khắp nước Pháp, hướng tới tổng công suất tính toán 1 GW.
Chính phủ Pháp coi dự án này là một phần trong chiến lược xây dựng hệ thống hạ tầng tính toán hoàn chỉnh, từ siêu máy tính công Jean Zay đến các trung tâm dữ liệu tư nhân quy mô rất lớn. Bộ trưởng đặc trách AI và kỹ thuật số Anne Le Hénanff cho rằng Pháp có thể tạo ra một hướng đi riêng, khác với mô hình của Mỹ và Trung Quốc, vừa bảo đảm an toàn dữ liệu, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn cao về môi trường.
Paris cũng coi nguồn điện có mức phát thải carbon thấp là một lợi thế quan trọng trong cuộc đua giành quyền đăng cai. Đây là yếu tố đáng chú ý bởi các trung tâm tính toán phục vụ AI cần lượng điện rất lớn.
Theo kế hoạch của EU, chương trình xây dựng các “siêu nhà máy” AI có thể nhận tối đa 10 tỷ euro vốn công từ ngân sách EU và đóng góp của các nước thành viên. Brussels đồng thời kỳ vọng thu hút ít nhất 20 tỷ euro đầu tư từ khu vực tư nhân.
Các dự án được chia thành hai nhóm. Nhóm quy mô trung bình phải có ít nhất 75.000 bộ tăng tốc tính toán và có thể nhận tối đa 500 triệu euro hỗ trợ công cho mỗi dự án. Nhóm quy mô lớn phải có ít nhất 100.000 bộ tăng tốc tính toán và có thể nhận tối đa 1 tỷ euro hỗ trợ công.
Hạn chót nộp hồ sơ là ngày 12/11/2026 và các dự án được lựa chọn dự kiến sẽ được công bố vào đầu năm 2027. Sau khi ký hợp đồng, các “siêu nhà máy” phải đi vào hoạt động trong vòng 18 tháng.
“Gigafactory” AI có thể hiểu là một trung tâm tính toán AI quy mô rất lớn, tập hợp hàng chục nghìn bộ xử lý tiên tiến cùng hệ thống phần mềm và đường truyền tốc độ cao để huấn luyện và vận hành các mô hình AI. Ý tưởng xây dựng những cơ sở như vậy được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đưa ra tại Hội nghị thượng đỉnh về AI ở Paris hồi tháng 2/2025.
Tuy nhiên, tham vọng tăng cường chủ quyền công nghệ của châu Âu đang đứng trước một nghịch lý. Ngay trong ngày phát động chương trình, Ủy ban châu Âu đã ký thư bày tỏ ý định hợp tác với ba tập đoàn Mỹ AMD, Nvidia và Qualcomm nhằm tạo thuận lợi cho các dự án tiếp cận thiết bị cần thiết. Điều này đồng nghĩa những hạ tầng được kỳ vọng góp phần tăng cường chủ quyền số của châu Âu, ít nhất trong giai đoạn đầu, vẫn phải dựa một phần vào bộ xử lý của Mỹ.
Pháp đã có kinh nghiệm tham gia một chương trình khác của EU mang tên “AI Factory”, do Cơ quan quốc gia Pháp về điện toán hiệu năng cao (GENCI) triển khai với sự tham gia của nhiều cơ quan nghiên cứu, trong đó có CEA, Inria và CNRS. Dự án dựa trên siêu máy tính Jean Zay và siêu máy tính exascale Alice Recoque trong tương lai. Hiện EU có 19 “AI Factory”, song các cơ sở này có quy mô nhỏ hơn đáng kể so với những “siêu nhà máy” AI đang được lên kế hoạch xây dựng.
