Nút áo Việt trên thời trang xa xỉ thế giới

40 tuổi khởi nghiệp với khát vọng vươn ra thế giới để làm giàu

Vào đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, khi ngành may mặc đang phát triển rầm rộ, ông Tôn Thạnh Nghĩa, Công ty TNHH Nút Áo Tôn Văn đã chọn cho mình một “ngách” đi riêng - sản xuất nút áo bằng chất liệu thiên nhiên. 

Sinh ra và lớn lên ở Quảng Nam, gia đình đông con (có 11 anh chị em) lại nghèo khó, nên trong suy nghĩ của ông Tôn Thạnh Nghĩa luôn khát khao được làm giàu và đổi đời. Chính áp lực cơm áo gạo tiền đã tôi luyện ông trở thành một con người có ý chí kiên cường và sự quyết tâm mãnh liệt.

Doanh nhân Tôn Thạnh Nghĩa. (Ảnh: NVCC)

Kể lại cơ duyên đến với nghề sản xuất nút áo, ông Nghĩa chia sẻ: Tốt nghiệp kỹ sư ngành thuỷ lợi (Đại học Bách Khoa TP.HCM), ông làm việc tại một công ty nhà nước, công việc hay phải đi công trình xa nhà, thu nhập ít ỏi. Cơm áo gạo tiền đè nặng lên vai khiến ông trăn trở nhiều năm, cuối cùng sau 10 năm gắn bó ông quyết tâm dứt áo nghỉ việc.

Năm 1986, ông đặt chân về TP.HCM đúng lúc đất nước vừa mở cửa, doanh nghiệp nước ngoài bắt đầu vào Việt Nam. Mang theo quyết tâm phải kiếm được nhiều tiền, ông nhận ra cơ hội đã đến và tự nhủ phải học ngoại ngữ để thoát khỏi cảnh bế tắc và ông đã học tiếng Anh với tiếng Nhật. 

Sau nhiều lần ông bị các công ty Nhật từ chối tuyển dụng, trải qua hết thất vọng này đến thất vọng khác, cuối cùng ông cũng được bạn bè giới thiệu và trúng tuyển dụng ở một công ty Nhật khác chuyên đầu tư sản xuất thô nút áo bằng vỏ sò tại Bình Dương. Ở đây ông được đào tạo chuyên môn, có cơ hội học hỏi và được trả lương là 500 USD/tháng (số tiền rất lớn vào thời điểm ấy), ông được mời giữ vị trí Phó giám đốc công ty.

Nhưng rồi sau 3 năm, khi công ty đã đi vào hoạt động ổn định ông lại thấy chán. Ông nhận ra thị trường đang có nhu cầu về nút áo bằng vỏ sò, vỏ ốc mà chưa nhiều người khai thác. Ông lại vốn xuất thân là dân kỹ thuật, được đào tạo bài bản, có nhiều bạn bè cùng ngành nên nhìn vào máy móc sản xuất nút áo, ông thấy không quá phức tạp, ông tin rằng thế giới họ làm được thì mình cũng làm được. Thế là ở tuổi 37, 38, ông rời đi, bắt đầu khởi nghiệp, đi con đường của riêng mình. 

“Năm 1997, lúc 40 tuổi, với số vốn ít ỏi 1 chỉ vàng nhưng kinh nghiệm đủ nhiều, tôi thành lập Công ty TNHH Nút Áo Tôn Văn, đặt máy móc và khởi nghiệp sản xuất nút áo hoàn chỉnh bằng vỏ sò, vỏ ốc xuất khẩu. 6 công nhân đầu tiên được tôi đem từ Quảng Nam vào, cùng ăn ở với gia đình tôi trong căn gác xép chật chội ở quận Phú Nhuận”, ông Nghĩa cho biết.

Sản phẩm nút áo "Tôn Văn". (Ảnh: NVCC)

Theo doanh nhân Tôn Thạnh Nghĩa,chữ “Văn” trong Tôn Văn là văn hóa và cũng là nhân văn, lấy con người làm gốc. Không chỉ đơn thuần là những chiếc nút áo, mà thông qua nút áo những nghệ nhân khảm trai của Tôn Văn còn gửi gắm câu chuyện văn hóa và nghề thủ công truyền thống của Việt Nam. 

Đưa “tinh hoa biển cả” chinh phục thị trường thế giới

Ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp, ông Tôn Thạnh Nghĩa đã định hướng phát triển cho sản phẩm nút áo của mình là bán tại thị trường trong nước nhưng bán cho các công ty xuất khẩu hàng may mặc để xuất khẩu ra các nước trên thế giới, nhất là thị trường Châu Âu.

Tuy nhiên, hành trình đưa nút áo bằng vỏ sò, vỏ ốc ra thế giới của ông Tôn Thạnh Nghĩa vô cùng gian nan. Ông cho hay, những ngày đầu thành lập công ty do vốn ít, không có tiền thuê nhà xưởng và mua máy móc hiện đại, ông Nghĩa đã nhập một số thiết bị cũ từ Ý, sau đó tự tay chế, độ lại cho phù hợp với sản xuất trong nước, từ mũi kim, tốc độ chạy cho đến từng chi tiết vận hành. 

“Thời điểm đó, một chiếc máy lazer nguyên chiếc có giá bằng cả chiếc xe hơi và cả năm lương công nhân. Sau khi cân nhắc kĩ lưỡng, tôi quyết định mua lẻ rồi nghiên cứu nguyên lý hoạt động để tự lắp. Hiệu quả cũng tương đương, mà chi phí tiết kiệm được đến 75%. Từ những chiếc máy truyền thống cũ kỹ, tôi vẫn kiên trì vận hành, miệt mài thử nghiệm. Phải sau 5 năm, khi đã tích lũy thêm vốn và kinh nghiệm, tôi mới có thể đầu tư vào những dây chuyền hiện đại hơn”, ông Nghĩa cho biết thêm.

Vị doanh nhân nhấn mạnh rằng khó khăn lớn nhất là ở khâu chào hàng. “Tôi rong ruổi khắp nơi, gõ cửa các khu công nghiệp, đến tận những xưởng may mặc lớn chuyên may hàng xuất khẩu để giới thiệu sản phẩm. Nhưng tất cả đều lắc đầu. Họ đã quen với nút nhựa - giá rẻ (rẻ hơn gấp 10 lần), phổ biến, tiện lợi và không muốn chuyển sang loại nút làm từ vỏ trai, vỏ sò, dù đó là sản phẩm mới mẻ, thân thiện và mang câu chuyện riêng”, ông Nghĩa nói.

Sau đó, ông Nghĩa quyết định trực tiếp đưa sản phẩm ra nước ngoài. Ban đầu, hành trình ấy gian nan, mất nhiều năm mới tìm được đối tác. Nhưng trong quá trình làm việc, ông kết nối với những người bạn Nhật Bản. 

Ông Tôn Thạnh Nghĩa được công nhận là Nghệ nhân Quốc gia. (Ảnh: NVCC)

“Có lần tôi phải hủy cả đơn hàng lớn do sản phẩm không đạt chất lượng, nhưng sau khi làm thành công đơn hàng đầu, tôi đã được đối tác quý mến, và dần dần giới thiệu cho những doanh nghiệp khác. Đơn hàng đầu tiên đến từ Nhật, rồi đến Đức, Áo, Mỹ, Đài Loan… Tiếng lành cứ thế lan xa, sản phẩm của tôi được bước ra thị trường thế giới”, ông Nghĩa kể lại.

Theo ông Nghĩa, mỗi vỏ ốc, vỏ sò phải qua 20 công đoạn sơ chế, cắt định hình, khoan lỗ, khắc hoa văn, đánh bóng, sàng lọc,... mới ra được những hạt nút tinh xảo, đạt chuẩn xuất khẩu. Khi ông đem nút áo chào hàng, các đối tác của ông ở châu Âu, Mỹ, Nhật Bản… lập tức gật đầu.

Cách chinh phục các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản... của ông là sản xuất dựa trên kỹ thuật và chất lượng cao, máy móc hiện đại, giao hàng đúng hẹn, thấu hiểu nhu cầu của từng khách hàng. Đặc biệt khi làm việc với đối tác nước ngoài, họ coi trọng thời gian giao hàng như một lời thề. Ở họ, không có khái niệm “lý do”, chỉ có “giải pháp”. Hàng phải đến đúng ngày, đúng giờ, đúng chất lượng, bất kể khó khăn ra sao. “Chính sự nghiêm khắc ấy rèn cho tôi ý thức rằng chữ tín chính là tấm hộ chiếu để bước ra thế giới”, ông Nghĩa nhấn mạnh.

Các khách hàng của ông hiện nay chủ yếu là những khách hàng lâu năm và ổn định, có những khách hàng duy trì 20 năm. Ông không bán cho các khách hàng nhỏ lẻ mà tập trung xuất hàng cho các đơn vị làm thương mại với số lượng lớn với doanh thu  95% từ khách hàng nước ngoài. 

Hiện nay, Tôn Văn Group là doanh nghiệp Việt duy nhất có sản phẩm nút áo gắn lên những thương hiệu thời trang xa xỉ trên thế giới, doanh thu đạt 1,5 triệu USD/năm. Tuy vậy, ông là người luôn đổi mới, sáng tạo, thích chinh phục cái khó. Ông Nghĩa vẫn nuôi dưỡng ước mơ phát triển thêm một số sản phẩm thủ công khác từ vỏ sò, vỏ ốc như bút viết, đồ lưu niệm, bảng tên cá nhân…

Dù hành trình đưa nút áo Việt ra thị trường thế giới có nhiều gian nan, vất vả nhưng những chiếc nút áo bằng vỏ sò, vỏ ốc đã dần chinh phục được sự khó tính của các vị khách thế giới, được đính lên các thương hiệu thời trang xa xỉ như Gucci, Burberry, Dior, Hugo Boss, Escada, Ralph Lauren... và cũng từ đó doanh nhân Tôn Thạnh Nghĩa được cả thế giới biết đến với mệnh danh “vua nút áo” của Việt Nam.

Vào cuối năm 2025, ông Tôn Thạnh Nghĩa đã được công nhận là Nghệ nhân Quốc gia khi đưa sản phẩm thủ công mỹ nghệ khảm xà cừ trên bút giới thiệu với ban tổ chức. 

Thu Thủy