Ban đầu, nếu đặt Vinamilk, doanh nghiệp sữa có lịch sử 50 năm, chuỗi bán lẻ mỹ phẩm Hasaki và thương hiệu chocolate thủ công Maison Marou cạnh nhau dường như chúng ta không thể tìm ra nhiều điểm chung. Tuy nhiên, cả ba thương hiệu tiêu dùng Việt Nam này đều đã khai trương những cửa hàng độc lập đầu tiên tại thị trường nước ngoài trong năm nay.
Vinamilk mở hai cửa hàng tại Phnom Penh (Campuchia), Hasaki lựa chọn bang California (Mỹ) để khai trương hai cơ sở, trong khi Maison Marou giành được một vị trí kinh doanh tại sân bay Changi của Singapore.
Ba doanh nghiệp này gia nhập làn sóng ngày càng đông các thương hiệu bán lẻ Việt Nam tìm đường ra thị trường quốc tế. Từ những tên tuổi trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống như Highlands Coffee, Cộng Cà Phê, Pizza 4P's đến các thương hiệu thời trang hướng tới giới trẻ như Chautfifth và Cara Club, nhiều doanh nghiệp đang tìm cách mở rộng mạng lưới cửa hàng bên ngoài biên giới Việt Nam để tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn tiếp theo.
Làn sóng đầu tư này một lần nữa cho thấy sức phát triển của nền kinh tế nội địa Việt Nam, quốc gia ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á trong 5 năm qua. Tuy nhiên, xu hướng này cũng làm nổi bật một thực tế: So với các đối thủ trong khu vực, số lượng thương hiệu Việt Nam mở rộng hoạt động ra nước ngoài vẫn tương đối hạn chế.
Đồng thời, điều đó đặt ra câu hỏi vì sao nhiều doanh nghiệp phải trải qua hàng chục năm thành công tại thị trường nội địa, cũng như nhiều năm xuất khẩu thông qua các nhà phân phối, trước khi quyết định trực tiếp mở cửa hàng ở nước ngoài.
Maison Marou hiện sở hữu 24 cửa hàng trên khắp Việt Nam, nhưng phải mất 15 năm mới thiết lập được cửa hàng đầu tiên tại thị trường quốc tế. "Ngay từ đầu, chúng tôi đã muốn giới thiệu những sản phẩm được làm hoàn toàn từ cacao Việt Nam tới phần còn lại của thế giới", ông Vincent Mourou, CEO kiêm đồng sáng lập Maison Marou chia sẻ.
"Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 xảy ra đúng thời điểm chúng tôi đang tìm cách mở rộng ra quốc tế. Vì vậy, trong 5 năm qua, chúng tôi tập trung vào thị trường Việt Nam. Dù vậy, chúng tôi vẫn luôn quan tâm đến việc mở rộng hoạt động. Khi phía sân bay Changi tiếp cận và đề nghị mở cửa hàng, chúng tôi đã có đủ năng lực và nguồn lực để gia nhập một thị trường mới".
Tương tự, Vinamilk, doanh nghiệp được thành lập năm 1976, hiện xuất khẩu sản phẩm tới hơn 60 quốc gia và đã mua cổ phần chi phối tại công ty sữa Driftwood Dairy ở California vào năm 2014. Tuy nhiên, phải đến năm nay, Vinamilk mới chính thức mở những cửa hàng mang thương hiệu riêng tại nước ngoài.
Theo số liệu thống kê chính thức, quy mô ngành bán lẻ Việt Nam đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2015, với tổng doanh số đạt 273 tỷ USD trong năm 2025. Nhờ sức mạnh của thị trường nội địa, tổng vốn đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam đã vượt 1 tỷ USD trong năm 2025.
Dù vẫn thấp hơn các nước trong khu vực như Thái Lan và Indonesia, vốn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam đã tăng gấp đôi trong một thập kỷ qua. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng kép hằng năm trong giai đoạn 2022–2025 đạt 31%, cao hơn đáng kể so với các quốc gia láng giềng. Trong tổng vốn đầu tư ra nước ngoài năm 2025, lĩnh vực bán buôn và bán lẻ, bao gồm cả hoạt động sửa chữa ô tô và xe máy, chiếm 131 triệu USD.
Cho đến vài năm trước, hoạt động mở rộng ra thị trường quốc tế của các thương hiệu tiêu dùng Việt Nam vẫn khá trầm lắng.
Về lịch sử, sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân được thúc đẩy bởi công cuộc Đổi mới bắt đầu từ năm 1986, sau đó tiếp tục nhận được động lực từ các cải cách về thủ tục cấp phép trong Luật Doanh nghiệp, lần đầu được ban hành năm 2000. Những tập đoàn như Vingroup và Masan đã phát triển mạnh trong nhiều thập kỷ, nhưng phần lớn hoạt động kinh doanh vẫn tập trung tại thị trường trong nước.
Trong khi các đối thủ khu vực như CP Group của Thái Lan và Jollibee Group của Philippines đã mở rộng hoạt động bán lẻ và hàng tiêu dùng ra quốc tế từ những năm 1980, Vingroup chỉ có bước mở rộng đáng kể đầu tiên ra nước ngoài trong lĩnh vực bán lẻ vào năm 2022, thông qua việc khai trương các showroom quốc tế của thương hiệu ô tô VinFast.
Dù khởi đầu muộn, VinFast đã mở rộng nhanh chóng, thiết lập hơn 150 showroom quốc tế trên ba châu lục chỉ trong vòng 4 năm, đồng thời xây dựng các nhà máy sản xuất tại Ấn Độ và Indonesia. Công ty đặt mục tiêu bán 100.000 ô tô tại các thị trường ngoài Việt Nam trong năm nay, tương đương một phần ba mục tiêu doanh số toàn cầu năm 2026.
Doanh số bán lẻ tăng nhanh ở Việt Nam.
Các doanh nghiệp thực phẩm và đồ uống cũng là một trong những lực lượng tiên phong trong quá trình mở rộng ra quốc tế. Highlands Coffee là một ví dụ điển hình. Chuỗi cà phê này bắt đầu hoạt động tại Philippines từ năm 2012, sau khi tập đoàn thức ăn nhanh Jollibee Foods mua 50% cổ phần công ty mẹ Superfoods Group. Tuy nhiên, Highlands Coffee không tiếp tục mở rộng sang các quốc gia khác, dù hiện đã có hơn 1.000 cửa hàng tại Việt Nam.
Trung Nguyên Legend và Cộng Cà Phê lần lượt bắt đầu mở cửa hàng quốc tế vào năm 2017 và 2018. Đến nay, cả hai thương hiệu đều có khoảng hai chục cửa hàng ở nước ngoài, tại những thị trường như Mỹ, Malaysia và Hàn Quốc.
Sau đại dịch COVID-19, các thương hiệu mỹ phẩm và thời trang như Cocoon và Chautfifth cũng gia nhập làn sóng mở rộng ra nước ngoài, cùng với Pizza 4P's. Được thành lập bởi một cặp vợ chồng người Nhật Bản, Pizza 4P's hiện có cửa hàng tại Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản và Mỹ.
Vì sao các doanh nghiệp Việt Nam đến bây giờ mới tìm đường ra thế giới?
Ông Quang Hoan Truong, nhà nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho rằng nhiều doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam trước đây chưa chú trọng thị trường quốc tế bởi quy mô thị trường trong nước đủ lớn để mang lại những cơ hội tăng trưởng đáng kể.
"Các doanh nghiệp Việt Nam cũng phát triển trong một môi trường nội địa, nơi sự am hiểu thị trường địa phương, các mối quan hệ và mạng lưới phân phối mang lại những lợi thế rất lớn. Tuy nhiên, những lợi thế này phần lớn biến mất khi doanh nghiệp mở rộng ra nước ngoài", ông nhận định.
Ông Upalat Korwatanasakul, trợ lý giáo sư tại Viện Công nghệ Shibaura của Nhật Bản, bổ sung rằng nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng thấp.
"Những điểm yếu này có thể khiến doanh nghiệp bị hạn chế về năng lực xây dựng thương hiệu quốc tế, phát triển mạng lưới tiếp thị và vận hành hoạt động kinh doanh xuyên biên giới", ông nói.
Trong khi đó, ông Binh Dang, Phó Giám đốc hợp danh tại công ty tư vấn quản lý Bain & Company, cho rằng làn sóng mở rộng ra nước ngoài hiện nay là kết quả của cả những yếu tố thúc đẩy từ thị trường trong nước lẫn sức hút từ thị trường quốc tế.
"Thị trường nội địa đang dần bão hòa. Trong những ngành như thực phẩm và đồ uống, số lượng cửa hàng đang tăng nhanh hơn doanh thu", ông nhận định.
Ở chiều ngược lại, cộng đồng người Việt ở nước ngoài ngày càng lớn, với khoảng 6,5 triệu người, cùng lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam đạt mức kỷ lục hơn 21 triệu lượt trong năm 2025, đã giúp các thương hiệu Việt nâng cao mức độ nhận diện và tạo ra những thị trường đầu tiên thuận lợi để tiếp cận.
Dựa trên kết quả 9 tháng đầu năm, Việt Nam kỳ vọng đón hơn 25 triệu lượt khách du lịch quốc tế trong năm 2026, gấp đôi con số của ba năm trước.
Ông Truong bổ sung rằng quá trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, thông qua các hiệp định thương mại song phương và khu vực, cũng góp phần làm giảm chi phí và rào cản khi doanh nghiệp mở rộng ra nước ngoài.
Bên cạnh đó, quy mô và năng lực của các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng được cải thiện cũng có thể là một trong những nguyên nhân khiến nhiều thương hiệu bắt đầu hướng tới thị trường quốc tế.
Một thương hiệu túi xách Việt chỉ mất 3 năm để mở cửa hàng tại Singapore
Bà Chau Tran, nhà sáng lập kiêm CEO Chautfifth, cho biết chính nhu cầu từ người tiêu dùng đã thúc đẩy bà mở cửa hàng quốc tế đầu tiên của thương hiệu phụ kiện thời trang này tại Singapore vào năm ngoái. Khác với Vinamilk hay Hasaki, quyết định mở cửa hàng quốc tế được Chautfifth đưa ra chỉ khoảng ba năm sau khi bắt đầu kinh doanh tại Việt Nam.
"Từ các cửa hàng trực tiếp tại Việt Nam, chúng tôi nhận thấy khách hàng Singapore đã trở thành một trong những nhóm khách hàng quốc tế lớn nhất của thương hiệu. Điều đó mang lại những bằng chứng ban đầu cho thấy người tiêu dùng tại đây đã có sự yêu thích nhất định đối với Chautfifth", bà chia sẻ.
Ông Chad Ovel, thành viên tại Mekong Capital, quỹ đầu tư vào Maison Marou, tin rằng các doanh nghiệp Việt Nam đang dần giải quyết được một số vấn đề từng cản trở quá trình mở rộng ra quốc tế.
Theo ông, một trong những nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp gặp khó khăn là không hiểu đúng bài toán hiệu quả kinh tế của từng cửa hàng. "Chẳng hạn, mở một nhà hàng trên đường Orchard Road ở Singapore sẽ có chi phí thuê mặt bằng và chi phí nhân công tính theo tỷ lệ doanh thu rất khác so với việc mở cùng một mô hình tại TP.HCM."
Ông cũng chỉ ra một vấn đề khác: Nhiều doanh nghiệp có xu hướng đưa đội ngũ quản lý người Việt ra nước ngoài, thay vì xây dựng một đội ngũ nhân sự địa phương đủ mạnh, am hiểu chuỗi cung ứng, thị hiếu người tiêu dùng và cơ cấu chi phí đặc thù của từng khu vực kinh doanh.
Theo ông Ovel, khi mở rộng ra quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải tìm cách tạo ra sự khác biệt tại những thị trường cạnh tranh gay gắt, nơi tên tuổi thương hiệu của họ có thể chưa được người tiêu dùng biết đến.
"Thách thức quan trọng nhất là hiểu được hành vi và sở thích của người tiêu dùng tại thị trường mới, xác định chúng khác gì so với Việt Nam, từ đó thiết kế danh mục sản phẩm, chính sách giá và hành trình trải nghiệm khách hàng cho phù hợp."
Ông Vincent Mourou của Maison Marou cũng thừa nhận tầm quan trọng của việc bản địa hóa sản phẩm, đồng thời tận dụng những thế mạnh riêng của Việt Nam.
Trong khi đó, những thương hiệu phong cách sống như Chautfifth đang tìm cách vượt ra ngoài bản sắc Việt Nam để tiếp cận nhóm khách hàng rộng lớn hơn. "Ngay từ đầu, tôi chưa bao giờ muốn Chautfifth chỉ được định nghĩa là một thương hiệu túi xách Việt Nam bán sản phẩm cho khách hàng Việt Nam", bà Chau Tran nói.
"Việt Nam có một cộng đồng sáng tạo rất trẻ và ngày càng tự tin. Tôi tin rằng các thương hiệu Việt ngày nay có cơ hội xây dựng những sản phẩm và bản sắc thương hiệu đủ sức vượt ra ngoài thị trường nội địa".
Chiến lược này dường như đang phát huy hiệu quả. Afrah Athasha, một nghệ sĩ âm nhạc sống tại Singapore từng ghé thăm cửa hàng Chautfifth tại đây, chia sẻ: "Tôi chưa từng đến Việt Nam nên trước đó chưa nghe nói hay trải nghiệm thương hiệu này. Nhưng tôi thích phong cách của họ, rất nghệ thuật và mang hơi hướng Y2K". (Y2K là phong cách thời trang lấy cảm hứng từ những xu hướng phổ biến vào giai đoạn chuyển giao thiên niên kỷ).
Ông Binh Dang của Bain & Company cũng nhấn mạnh rằng các thương hiệu Việt Nam cần vượt ra khỏi phạm vi cộng đồng người Việt ở nước ngoài để tiếp cận người tiêu dùng bản địa đại chúng.
Đồng thời, doanh nghiệp phải xử lý hiệu quả những khác biệt về yêu cầu tuân thủ pháp luật và hiệu quả kinh tế của từng cửa hàng, đặc biệt tại các thị trường phát triển có quy định về lương tối thiểu cao hơn Việt Nam.
Theo ông Truong thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, các doanh nghiệp Việt Nam có kinh nghiệm vận hành đáng kể nhờ quản lý những mạng lưới kinh doanh rộng lớn trong nước, cùng năng lực số và khả năng thích ứng tương đối tốt.
Tuy nhiên, họ vẫn cần xây dựng năng lực phát triển thương hiệu quốc tế, đồng thời đào tạo đội ngũ nhân sự có khả năng làm việc trong môi trường đa văn hóa và lãnh đạo các nhóm nhân sự đa quốc gia.
100 doanh nghiệp vươn ra quốc tế vào năm 2030
Chính phủ Việt Nam cũng ngày càng nhận thức rõ hơn những lợi ích khi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc tế, với cảm hứng từ các chương trình như Global Thai Campaign của Thái Lan và Startup Korea của Hàn Quốc.
Trong năm 2025, Việt Nam đã triển khai các cải cách, bao gồm Luật Đầu tư và Nghị quyết 68, nhằm hoàn thiện và đơn giản hóa khung chính sách dành cho doanh nghiệp tư nhân.
Chương trình GoGlobal hướng tới hỗ trợ các thương hiệu Việt Nam mở rộng hoạt động ra quốc tế, với mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp vươn ra thị trường nước ngoài, trong đó ít nhất 10 doanh nghiệp đạt doanh thu xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD.
Ông Chad Ovel của Mekong Capital lạc quan về khả năng thành công của các thương hiệu Việt Nam tại thị trường quốc tế. "Người tiêu dùng ngày nay ngày càng tìm kiếm những thương hiệu có bản sắc chân thực và những sản phẩm khác biệt", ông nhận định.
"Các thương hiệu Việt Nam có cơ hội mang đến điều gì đó mới mẻ, thay vì đơn thuần sao chép những mô hình vốn đã tồn tại tại các thị trường đó".
Theo ông, những doanh nghiệp biết cân bằng giữa bản sắc riêng và khả năng thích ứng với thị trường địa phương sẽ có xác suất thành công cao nhất.
Theo: Nikkei




