Lợi nhuận doanh nghiệp tăng gần 50% nhưng định giá chứng khoán xuống đáy 6 năm: Điều gì đang xảy ra?

22/11/2026 13:00

Dù lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết trên HoSE tăng gần 50% trong 9 tháng đầu năm 2026, định giá thị trường vẫn liên tục đi xuống. Theo Chứng khoán DSC, tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu tập trung ở một số doanh nghiệp lớn, trong khi lãi suất tăng cao và triển vọng kinh doanh năm 2027 kém tích cực đang khiến nhà đầu tư thận trọng.

Trong báo cáo chiến lược thị trường quý IV/2026 công bố ngày 20/11, Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán DSC chỉ ra nghịch lý của thị trường chứng khoán Việt Nam: lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng mạnh nhưng giá cổ phiếu không theo kịp, kéo mặt bằng định giá xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.

Theo thống kê của DSC, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết trên HoSE tăng 48,9% trong 9 tháng đầu năm 2026. Riêng quý III, lợi nhuận tăng 52,3% so với cùng kỳ, mức cao nhất kể từ quý II/2021.

Lợi nhuận doanh nghiệp tăng gần 50% nhưng định giá chứng khoán xuống đáy 6 năm: Điều gì đang xảy ra? - Ảnh 1.

Tuy nhiên, tính đến ngày 30/10/2026, hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) của toàn HoSE chỉ còn 11 lần, thấp hơn khoảng 22% so với mức trung vị giai đoạn 2020–2026. Nếu loại nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup gồm VIC, VHM, VRE và VPL, P/E của phần còn lại thị trường chỉ còn 9,4 lần, tương đương vùng đáy tháng 3/2020 khi đại dịch Covid-19 bùng phát và thấp hơn khoảng 31% so với trung vị lịch sử.

Diễn biến này càng rõ nét khi nhìn vào giá cổ phiếu. Trong năm 2025, VN-Index tăng 41%, trong khi rổ cổ phiếu ngoài nhóm Vingroup chỉ tăng 15%. Bước sang năm 2026, tính đến cuối tháng 10, mặt bằng giá của rổ cổ phiếu này đã giảm 11%.

DSC tính toán P/E của rổ cổ phiếu ngoài nhóm Vingroup giảm từ 13,3 lần cuối năm 2025 xuống 9,4 lần. Trong mức giảm 3,9 lần này, tác động từ việc lợi nhuận tăng đóng góp 2,8 lần, còn giá cổ phiếu giảm đóng góp 1,1 lần, tương đương khoảng 30%.

Điều này cho thấy định giá đi xuống không đơn thuần do lợi nhuận tăng nhanh hơn giá cổ phiếu, mà còn bởi nhà đầu tư đang chấp nhận trả mức giá thấp hơn cho mỗi đồng lợi nhuận doanh nghiệp tạo ra.

10 CỔ PHIẾU ĐÓNG GÓP 83% PHẦN LỢI NHUẬN TĂNG THÊM

Một trong những nguyên nhân chính được DSC chỉ ra là tăng trưởng lợi nhuận chưa lan tỏa rộng trên thị trường. Trong quý III/2026, dù tổng lợi nhuận doanh nghiệp tăng 52,3%, doanh nghiệp trung vị chỉ ghi nhận mức tăng 1% so với cùng kỳ. Tỷ lệ doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trên 15% cũng giảm từ 51% xuống còn 40% trong ba quý gần nhất.

Lợi nhuận doanh nghiệp tăng gần 50% nhưng định giá chứng khoán xuống đáy 6 năm: Điều gì đang xảy ra? - Ảnh 2.

Đáng chú ý, có tới 23% doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận giảm trên 30% trong quý III, tăng từ mức 16% của quý trước. Ngoài ra, 8% doanh nghiệp chuyển từ có lãi sang thua lỗ.

Xét lũy kế 9 tháng, chỉ 10 mã cổ phiếu đã đóng góp tới 83% phần lợi nhuận tăng thêm của toàn HoSE. Nếu loại nhóm này, tăng trưởng lợi nhuận của phần còn lại thị trường chỉ đạt 13,2%, thấp hơn đáng kể mức tăng chung 48,9%.

Riêng hai doanh nghiệp thuộc Vingroup là Vinhomes (VHM) và Vingroup (VIC) đã giúp tốc độ tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường tăng từ 28,2% lên 48,9%.

Theo số liệu DSC, VHM đóng góp 29% phần lợi nhuận tăng thêm, VIC đóng góp 16%. Các doanh nghiệp tiếp theo gồm Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) với 12%, Hòa Phát (HPG) 6% và VietinBank (CTG) 4%.

Bên cạnh mức độ tập trung cao, một phần tăng trưởng còn đến từ yếu tố bất thường hoặc phục hồi trên nền lợi nhuận thấp. Điển hình là BSR, doanh nghiệp hưởng lợi khi chênh lệch giá sản phẩm lọc dầu so với dầu thô (crack spread) tăng mạnh do nguồn cung dầu bị gián đoạn, kết hợp lợi nhuận hàng tồn kho và nền so sánh thấp trong năm 2025.

Ở nhóm bất động sản ngoài Vingroup, lợi nhuận 9 tháng tăng 42,9%, nhưng phần lớn mức tăng đến từ Novaland (NVL) chuyển từ lỗ sang lãi. Nếu loại NVL, lợi nhuận các doanh nghiệp còn lại trong nhóm thực tế suy giảm, với mức tăng trưởng trung vị âm 13,1%.

Ngược lại, ngân hàng là nhóm có tăng trưởng tương đối đồng đều. Lợi nhuận toàn ngành tăng 18,7%, tương đương mức tăng của doanh nghiệp trung vị, với 86% ngân hàng ghi nhận lợi nhuận đi lên.

Một vấn đề khác là lợi nhuận kế toán chưa chuyển hóa tương ứng thành dòng tiền thực tế. Theo DSC, nếu loại nhóm Vingroup, tỷ lệ dòng tiền từ hoạt động kinh doanh trên lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp phi tài chính giảm từ 0,58 lần trong 9 tháng năm 2025 xuống 0,47 lần trong cùng kỳ năm 2026. Điều này cho thấy phần lớn lợi nhuận ghi nhận chưa chuyển thành dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đặt ra câu hỏi về chất lượng và khả năng duy trì tăng trưởng trong những quý tiếp theo.


Bạn đang đọc bài viết "Lợi nhuận doanh nghiệp tăng gần 50% nhưng định giá chứng khoán xuống đáy 6 năm: Điều gì đang xảy ra?" tại chuyên mục DOANH NGHIỆP. Mọi thông tin phản hồi, góp ý xin gửi về địa chỉ email: phutrachnoidung@gmail.com