Không để gián đoạn xăng dầu

Chiến sự leo thang tại Trung Đông đang vượt khỏi phạm vi một xung đột khu vực, trở thành biến số có thể tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu. Khi vùng Vịnh, trung tâm dầu mỏ của thế giới, đứng trước nguy cơ gián đoạn cung ứng dầu khí.

Cung ứng dầu khí bắt đầu căng thẳng

Các diễn biến gần đây, đặc biệt là những cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng lọc dầu quy mô lớn tại Ả Rập Saudi, đã khiến tâm lý thị trường thay đổi đáng kể. Nỗi lo không còn dừng ở việc vận chuyển dầu khó khăn hơn, mà chuyển sang nguy cơ nguồn cung bị phá hủy hoặc gián đoạn kéo dài.

Trong kịch bản tiêu cực, nếu các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz bị phong tỏa hoặc hạn chế, thị trường dầu mỏ có thể đối mặt với cú sốc thiếu hụt thực sự. Khi đó, giá dầu không chỉ tăng mà có thể bước vào trạng thái leo thang mạnh, kéo theo hệ lụy dây chuyền lên lạm phát, lãi suất và tỉ giá.

Tổng kho xăng dầu Nhà Bè, TP HCM bảo đảm dự trữ cung ứng ra thị trường .Ảnh: NGUYỄN HẢI

Với Việt Nam, tác động này mang tính "nhập khẩu" trực tiếp. Một chu kỳ giá năng lượng tăng cao sẽ tạo áp lực lên mặt bằng giá trong nước, đồng thời làm bài toán điều hành lãi suất và tỉ giá USD/VNĐ thêm phức tạp.

Thực tế, từ ngày 2-3, nhiều doanh nghiệp (DN) bán lẻ xăng dầu phản ánh việc các đầu mối và kho phân phối đồng loạt giảm mức chiết khấu xuống 0 đồng/lít, khiến hoạt động kinh doanh rơi vào thế khó.

TIN LIÊN QUANMột ngân hàng dự báo giá vàng có thể lên 6.000 USD/ounce, dầu khó vượt 100 USD/thùngChiến sự ở Trung Đông bắt đầu tác động đến thị trường xăng dầu Việt Nam

Cụ thể, từ 15 giờ 40 phút cùng ngày, PVOIL Vũng Tàu thông báo chiết khấu tại kho Vũng Tàu và Nhà Bè về 0 đồng/lít đối với xăng RON 95, xăng E5 và dầu DO. Trước đó, từ 14 giờ 30 phút, Công ty CP An Phát Petro cũng điều chỉnh chiết khấu tại kho An Phát (Nghi Sơn) về 0 đồng. Tại Hải Phòng, mức chiết khấu được áp dụng chỉ còn 10 đồng/lít từ 15 giờ 30 phút.

Nhà phân phối Vĩnh Long Petro thông báo tạm ngưng nhận đơn hàng xăng RON mức 3 và dầu DO 0,05S mức 2 kể từ 16 giờ 11 phút ngày 2-3 cho đến khi có thông báo mới. DN này đề nghị khách đã đặt hàng chuyển khoản trong ngày để giữ hàng do nguồn cung hạn chế, mức chiết khấu thay đổi liên tục và không hỗ trợ giữ kho.

Tương tự, MB PETRO cho biết từ 15 giờ 30 phút ngày 2-3, kho PETEC (Đình Vũ) và kho Việt Trì áp dụng mức chiết khấu 0 đồng. Công ty Phú Hưng cũng thông báo từ ngày 3-3, các kho PETEC (Đình Vũ), Hải Linh (Hải Phòng) và Hải Linh (Bắc Ninh) đồng loạt về mức chiết khấu này.

Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Hải Âu Phát, cho biết tuần trước mức chiết khấu còn 300-400 đồng/lít, sáng 2-3 giảm còn 100 đồng/lít và từ sau 15 giờ cùng ngày đã về 0 đồng. "DN muốn đặt hàng cũng phải chờ, chưa rõ khi nào có hàng giao" - ông phản ánh.

Theo các DN bán lẻ, trong buổi sáng 2-3 họ không mua được hàng trực tiếp từ đầu mối mà phải mua lại từ nhà phân phối hoặc cửa hàng khác với sản lượng hạn chế. Đến chiều, các kênh này cũng thu hẹp nguồn cung.

Ông Văn Công Thất, Giám đốc Công ty Xăng dầu KNJ Kim Ngọc, cho biết với mức chiết khấu 0 đồng, mỗi cửa hàng có thể lỗ khoảng 4 triệu đồng/ngày do vẫn phải gánh chi phí vận hành. Ông cho rằng cần giải pháp bảo đảm mức chiết khấu tối thiểu để DN duy trì hoạt động.

Cùng thời điểm, Công ty Kinh doanh Sản phẩm khí (PVGas Trading) phát đi thông báo khẩn về việc phát sinh tình huống bất khả kháng, ảnh hưởng tiến độ giao LPG nhập khẩu trong tháng 3 và 4.

Theo PVGas Trading, nhà cung cấp quốc tế tuyên bố bất khả kháng sau sự cố sập cầu dẫn tại cơ sở NGL Juaymah (Công ty Saudi Aramco) ngày 23-2, làm gián đoạn nguồn cung propane và butane. Ngoài ra, chiến sự tại Trung Đông ảnh hưởng đến hành trình tàu LPG qua eo biển Hormuz. Đến chiều 2-3, ít nhất 2 tàu VLCC trúng tên lửa khi đi qua khu vực này, một số cơ sở sản xuất NGL/LPG cũng bị tấn công.

Do đó, PVGas Trading buộc phải giảm tiến độ giao hàng nhập khẩu đến ngày 10-3 và chưa thể xác định khả năng cung ứng sau thời điểm này. DN cho biết đang tìm nguồn thay thế nhưng thừa nhận thị trường khu vực khan hiếm, việc thu xếp nguồn bổ sung gặp nhiều khó khăn.

Lên kịch bản bổ sung nguồn cung

Ở góc độ DN cung ứng xăng dầu, ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), cho biết Nhà máy Lọc dầu Dung Quất hiện sử dụng khoảng 30%-35% dầu thô nhập khẩu, chủ yếu từ Tây Phi, khu vực Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông. Vì vậy, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá dầu, phụ phí, cước vận chuyển và phí bảo hiểm có thể tiếp tục leo thang, làm tăng đáng kể chi phí đầu vào và rủi ro tài chính.

Theo ông Thắng, trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5-2026, BSR đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô nhập khẩu qua các đầu mối như Qua Iboe, Bu Attifel, Medanito và Palanca Blend. Dù các nguồn này không nằm trong khu vực xung đột trực tiếp, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn có thể tác động gián tiếp đến tiến độ giao hàng, chi phí vận tải, bảo hiểm và an toàn hàng hải.

Đáng chú ý, nhu cầu mua bổ sung theo hợp đồng chuyến trong tháng 5-2026 ước khoảng 900.000 đến 1 triệu thùng và tháng 6-2026 khoảng 1-1,3 triệu thùng. Trong bối cảnh nhà máy dự kiến vận hành ở mức 118%-120% công suất, áp lực về giá và khả năng tiếp cận nguồn hàng sẽ rất lớn.

Trước tình hình này, BSR kiến nghị cơ quan quản lý xem xét áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên dầu thô nội địa cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất để chế biến xăng dầu thành phẩm, đồng thời hạn chế xuất khẩu dầu thô trong giai đoạn cao điểm rủi ro, ít nhất đến hết quý III/2026 hoặc đến khi thị trường quốc tế ổn định, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng.

Để bảo đảm đủ dầu phục vụ vận hành trong tháng 5 và 6-2026, BSR đề xuất được phép mua trực tiếp dầu thô từ các lô Ruby, Bunga Orkid (BO) và Chim Sáo theo mức giá chào thầu cao nhất của kỳ gần nhất như một giải pháp tình thế.

Ở khâu phân phối, nhiều DN bán lẻ cho biết nguồn cung từ các đầu mối, nhà phân phối không còn dồi dào, việc đặt hàng gặp khó khăn, thậm chí có thời điểm không nhận được hàng. Tuy nhiên, các đầu mối nhập khẩu khẳng định vẫn bảo đảm nguồn cung cho các hợp đồng đã ký, còn khách hàng "vãng lai" sẽ không được ưu tiên.

Đại diện Saigon Petro cho biết chiến sự tại Trung Đông mới diễn ra ít ngày nên chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng. Các hợp đồng đã ký vẫn được triển khai bình thường, nguồn hàng tiếp tục nhập về. Nhưng các hợp đồng nhập khẩu mới tạm thời "treo" do chưa chốt được thời điểm giao hàng. Theo quy định, các đầu mối phải duy trì dự trữ lưu thông tối thiểu 20 ngày. Do tình hình khó khăn, mức chiết khấu hiện giảm còn khoảng 100 đồng/lít, song khách hàng có hợp đồng vẫn được bảo đảm giao đủ hàng trong thời gian dự trữ.

Ông Lê Trung Hưng, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), khẳng định dù có khó khăn do chiến sự Trung Đông, PVOIL vẫn chủ động kế hoạch dự trữ với lượng đủ lớn, bảo đảm cung cấp cho hệ thống đến hết tháng 3 và cả đầu tháng 4. DN cũng chuẩn bị các kịch bản bổ sung nguồn mới để đáp ứng nhu cầu.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, thị trường xăng dầu chịu tác động từ cả cung cầu lẫn yếu tố địa chính trị, đặc biệt khi Trung Đông biến động. Tuy nhiên, theo ông, tác động hiện nay chủ yếu về tâm lý, còn dài hạn không quá căng thẳng. Việc tàu thuyền qua eo biển Hormuz gặp khó có thể ảnh hưởng một phần đến nguồn nguyên liệu cho Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn, nhưng chiến sự khó kéo dài, do đó tác động dài hạn không lớn.

Về thị trường gas, các DN phân phối cho biết vẫn đủ nguồn cung cho đến hết tháng 3 nhờ lượng hàng dự trữ trước đó. Đại diện Saigon Petro cũng xác nhận bảo đảm cung ứng đầy đủ cho khách hàng trong tháng này.