Ảnh: Khu công nghiệp Phú Mỹ 3.
Thị phần FDI của Việt Nam xuống dưới 5%
Theo báo cáo từ JLL Việt Nam, tốc độ đưa nhà máy vào vận hành ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và khả năng đáp ứng đơn hàng.
Chi phí xây dựng, khả năng tiếp cận nhà thầu uy tín và thời gian triển khai thực tế đang trở thành những tiêu chí then chốt trong lựa chọn địa điểm. Các địa phương có cơ chế hỗ trợ thủ tục nhanh chóng, minh bạch và hạ tầng sẵn sàng sẽ có lợi thế vượt trội trong thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao.
Năm 2020 - 2021, tỷ trọng vốn FDI mà Việt Nam thu hút trong khu vực ở mức 18%. Tuy nhiên, theo dữ liệu mới nhất của JLL, con số này đã sụt giảm xuống dưới 5% thị phần. Hiện, Indonesia và Thái Lan đã vượt Việt Nam trong thu hút FDI sản xuất.
Dữ liệu được đại diện JLL công bố tại Diễn đàn Bất động sản công nghiệp Việt Nam năm 2026 (VIPF 2026) do Báo Tài chính - Đầu tư phối hợp với Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam (VIREA) tổ chức chiều 29/9,
Dẫn số liệu đáng lưu tâm trên, bà Trang Lê, Tổng giám đốc JLL Việt Nam khẳng định, sự cạnh tranh trong thu hút vốn ngoại từ các quốc gia đang ngày càng rõ nét.
Theo bà, một trong những yếu tố được doanh nghiệp FDI quan tâm chính là tốc độ có thể đưa dự án đi vào vận hành.
Nhìn tổng thể, quy trình thủ tục xin giấy phép liên quan đến hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp còn tốn nhiều thời gian và khung thời gian đang không đồng đều giữa các địa phương. Điều cần làm là chuẩn hóa quy trình này.
Ghi nhận ý kiến từ các doanh nghiệp và đơn vị nghiên cứu độc lập, bà Vương Thị Minh Hiếu (Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính) - đại diện cơ quan Nhà nước - khẳng định, 2 năm gần đây, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã có nhiều giải pháp để khơi thông nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư.
Trong đó, cấp Trung ương đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và giao nhiều quyền hạn trực tiếp cho chính quyền địa phương.
Đơn cử, Cục Đầu tư nước ngoài đang không xử lý thủ tục hành chính mà tất cả thủ tục đều được phân quyền cho cơ quan quản lý Nhà nước ở cấp địa phương.
Đây là điểm quan trọng nhằm tháo gỡ rào cản, rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính và không bỏ lỡ cơ hội của nhà đầu tư.
Tuy nhiên, để rút ngắn hơn thời gian xử lý và giúp doanh nghiệp nắm được quá trình giải quyết thủ tục, việc phân cấp, phân quyền cần thực hiện triệt để hơn. Chính phủ sẽ làm tốt hơn việc này trong thời gian tới.
Cũng liên quan tới hoạt động đầu tư, bà Hiếu thông tin, trong dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi, nhiều giải pháp đột phá đã được đề xuất, như tăng thời hạn hoạt động của các Khu công nghiệp (KCN) sinh thái lên tới 70 năm (so với thời hạn 50 năm của KCN thông thường); các doanh nghiệp xanh và KCN sinh thái sẽ được hỗ trợ tiếp cận tín dụng với lãi suất ưu đãi; có cơ chế khấu trừ chi phí cho hoạt động cộng sinh công nghiệp hay thay đổi dây chuyền để sản xuất xanh hơn...
Nguyên nhân nằm ở giấy phép
Bà Nguyễn Thị Thảo Nhi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Thanh Bình Phú Mỹ cho biết, doanh nghiệp FDI đang không chủ động được đơn hàng do các thủ tục cấp phép.
Là chủ đầu tư của KCN Phú Mỹ 3, bà Nhi thông tin, doanh nghiệp chờ phê duyệt quy hoạch 1/500 để xây dựng nhà máy mất tối thiểu 45 ngày; chờ thêm 45 ngày nữa cho giấy phép về môi trường; chờ phê duyệt thiết kế cơ sở mất thêm 25 ngày.
Như vậy, trong điều kiện thuận lợi nhất, doanh nghiệp mất khoảng 4 tháng để xử lý 3 thủ tục trên.
“Chúng tôi là khu công nghiệp được quy hoạch và đầu tư đồng bộ. Doanh nghiệp đến là chỉ cần xây nhà máy nhưng họ không thể xây được vì chờ đợi giấy phép. Không doanh nghiệp nào có thể triển khai xây nhà máy trong 6-8 tháng được. Đây chính là rào cản đối với doanh nghiệp FDI”, bà nói và cho hay, điều trái ngược đang diễn ra ở Trung Quốc. Doanh nghiệp nước bạn được phê duyệt giấy phép chỉ trong vài ngày và nhà xưởng được xây rất nhanh, sớm đi vào hoạt động.
Bà Nhi bổ sung: KCN chuyên sâu Phú Mỹ 3 đã đáp ứng tiêu chí KCN sinh thái, đã hoàn tất việc lấy ý kiến các Bộ, ngành Trung ương và đang hoàn thiện hồ sơ để trình UBND TP.HCM phê duyệt. Nếu được thông qua, đây sẽ là KCN sinh thái đầu tiên được công nhận tại thành phố.
Bà Nguyễn Thị Thảo Nhi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Thanh Bình Phú Mỹ. (Ảnh: BTC)
Ở một khía cạnh liên quan, ông Nguyễn Tuấn Anh, Tổng giám đốc Công ty CP Khu công nghiệp Stavian chỉ ra, các nhà đầu tư nước ngoài rất cần sự minh bạch và muốn được thông báo trước về thời gian làm thủ tục.
Thời gian liên quan trực tiếp đến kế hoạch ra hàng, kế hoạch sản xuất và cam kết của doanh nghiệp với các tổ chức tài chính. Do đó, dù xử lý thủ tục nhanh hay chậm, cơ quan Nhà nước cần thông báo rõ ràng "thời hạn giải quyết là bao lâu" để các nhà đầu tư chủ động lập kế hoạch. Đây là điểm hoàn toàn có thể cải thiện ngay.
