Mới đây, 20 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng ở Quảng Ngãi đã ký đơn tập thể gửi Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, đề nghị tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xây dựng.
Giá vật liệu tăng vọt, loạt doanh nghiệp ‘kêu cứu’ vì càng làm càng lỗ. (Ảnh minh họa)
Theo lãnh đạo các doanh nghiệp này, tình trạng khan hiếm các loại vật liệu thông thường như cát xây dựng, đá và đất san lấp diễn ra tại nhiều địa phương do quy hoạch mỏ, thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản còn chậm.
Nhiều mỏ đã hết sản lượng hoặc đóng cửa; một số mỏ còn khai thác nhưng công suất rất thấp, không đáp ứng nhu cầu thi công. Trong khi đó, giá nguyên vật liệu biến động liên tục nhưng việc công bố chỉ số giá xây dựng tại một số địa phương chưa sát thực tế hoặc chưa kịp thời, khiến nhà thầu chịu rủi ro thua lỗ lớn khi nhận thầu trọn gói.
Đơn cử, giá đất đắp theo công bố của Sở Xây dựng Quảng Ngãi là 33.180 đồng/m³, nhưng giá thực tế trên thị trường hiện lên đến 42.000 đồng/m³, tăng 126%; đá dăm 1x2, giá công bố của Sở Xây dựng là 245.454 đồng/m³, nhưng giá thị trường hiện là 460.000 đồng/m³, tăng 188%; xi măng PC40, giá công bố của Sở Xây dựng là 1.205.000 đồng/tấn, nhưng giá bán trên thị trường là 1.600.000 đồng/tấn...
Đơn giá vận chuyển, giá ca máy và thiết bị thi công được công bố thấp hơn so với thị trường khiến các nhà thầu xây dựng rơi vào cảnh càng làm càng lỗ.
Chi phí thực tế của nhiều dự án tăng khoảng 10% - 30%, tùy loại công trình. Hợp đồng trọn gói, đơn giá cố định khó phản ánh kịp thời biến động bất thường của thị trường, làm tăng rủi ro thua lỗ cho nhà thầu.
Hợp đồng điều chỉnh bị ảnh hưởng do việc cập nhật giá của Sở Xây dựng không kịp thời so với giá thị trường; đơn giá của quý trước lại được áp dụng cho quý sau. Hệ quả là doanh nghiệp phải thi công cầm chừng, giảm lao động; tiến độ công trình và giải ngân đầu tư công bị ảnh hưởng.
Trước tình trạng nguồn vật liệu xây dựng khan hiếm, lãnh đạo 20 doanh nghiệp xây dựng thông qua Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đề nghị UBND tỉnh sớm tháo gỡ các vướng mắc trong việc cấp phép, gia hạn và nâng công suất khai thác đối với những mỏ đất, đá, cát còn trữ lượng nhưng đang khai thác cầm chừng hoặc tạm dừng.
Các doanh nghiệp cũng đề nghị tỉnh rà soát, đưa thêm các mỏ mới vào khai thác để tăng nguồn cung, hạn chế nguy cơ khan hiếm và tình trạng một số đơn vị chi phối nguồn vật liệu. Đặc biệt, nguồn vật liệu cần được ưu tiên cho các công trình trọng điểm, dự án đầu tư công nhằm tránh ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đề nghị tăng cường kiểm tra giá vật liệu xây dựng, kịp thời xử lý tình trạng găm hàng, hạn chế nguồn cung hoặc từ chối bán khi giá không đạt kỳ vọng. Việc mua bán qua nhiều khâu trung gian cũng được đề nghị kiểm soát, nhất là trường hợp tách riêng giá vật liệu và chi phí vận chuyển hoặc qua nhiều đơn vị trung gian khiến giá đến tay nhà thầu bị đẩy lên cao.
Một vấn đề khác được các doanh nghiệp phản ánh là tình trạng sử dụng mức giá vật liệu không sát thực tế khi lập dự toán. Theo đó, việc lấy giá thấp hoặc tham chiếu nguồn vật liệu không bảo đảm về trữ lượng, chất lượng có thể khiến giá gói thầu thấp hơn chi phí thực tế. Khi đó, nhà thầu đứng trước nguy cơ thua lỗ, kéo dài tiến độ hoặc không có doanh nghiệp tham gia đấu thầu.
