Chiều 22/10 diễn ra Tọa đàm "Hóa giải nguy cơ thiếu hụt nhân lực ngành Xây dựng: Cần cái "bắt tay" của "ba nhà".
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho biết theo số liệu của doanh nghiệp, sau Tết khoảng một tháng, chỉ khoảng 70% người lao động quay trở lại làm việc. Điều này khiến tình trạng thiếu hụt nhân sự xuất hiện ngay từ đầu năm.
Để giải quyết bài toán nhân lực, bên cạnh những giải pháp đã đề cập, Đèo Cả cho biết phải chủ động chuẩn bị nguồn lực từ sớm, với quan điểm "xây người trước khi xây đường", tức là chuẩn bị nhân sự trước khi triển khai dự án.
Ông Huy cho biết, thực tế, tại một số dự án vào giai đoạn cao điểm, chúng tôi cần khoảng 3.000 nhân sự làm việc trên công trường, tổ chức thi công liên tục 24/24 giờ theo mô hình 3 ca, 4 kíp. Để đáp ứng nhu cầu này, tập đoàn đã chủ động điều chuyển nhân sự từ dự án Cam Lâm - Vĩnh Hảo sau khi công trình hoàn thành vào cuối năm 2023 sang các dự án mới.
“Thậm chí, chúng tôi chấp nhận trả lương trước 3 tháng để giữ chân người lao động, bảo đảm có đủ nhân lực khi dự án mới bắt đầu triển khai. Đây là khoản chi phí cần thiết để duy trì nguồn lực, dù trên thực tế vẫn có một bộ phận lao động nghỉ việc”, ông Huy nói.
Giải pháp thứ hai là điều chỉnh chế độ, chính sách tiền lương phù hợp với mặt bằng thị trường vì đây là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng tuyển dụng và giữ chân người lao động.
Tuy nhiên, lãnh đạo Đèo Cả cũng cho biết không chạy đua tăng lương hay giữ người bằng mọi giá, mà hướng đến chính sách đãi ngộ hợp lý, vừa bảo đảm quyền lợi người lao động, vừa phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.
“Trong 6 tháng gần đây, mức lương bình quân của người lao động tại Đèo Cả đã tăng khoảng 40 - 50% so với giai đoạn 2020 - 2021”, ông nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả. Ảnh: Báo Xây dựng.
Ông Nguyễn Quang Huy cho biết, hiện nay, Tập đoàn Đèo Cả có hơn 10.000 nhân sự làm việc trên cả nước. Dự kiến trong hai năm tới, nhu cầu nhân lực của tập đoàn sẽ tăng khoảng 30% so với hiện tại, tương đương khoảng 3.000 người.
Không chỉ riêng Đèo Cả, các doanh nghiệp trong ngành đều đang cảm nhận rõ áp lực thiếu hụt nhân lực tại các công trường.
Ông Trần Đình Lân, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính cho biết nhu cầu nhân lực ngành xây dựng, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, đang tăng đột biến do chủ trương phát triển hạ tầng giao thông và nhiều doanh nghiệp lấn sân sang lĩnh vực này.
Trong khi đó, nguồn cung nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp không muốn làm việc tại các dự án, công trường ở xa mà có xu hướng ở lại Hà Nội. Nhiều người thậm chí làm trái ngành, chuyển sang lĩnh vực dịch vụ. Sự chênh lệch giữa nhu cầu tuyển dụng và nguồn cung lao động vì thế ngày càng rõ nét.
Từ năm 2025 đến nay, nhu cầu nhân lực của Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính đã tăng gần gấp 3 lần, buộc doanh nghiệp phải đẩy mạnh tuyển dụng và chủ động tìm kiếm nguồn lao động.
Tuy nhiên, một khó khăn doanh nghiệp gặp phải là hệ thống định mức, đơn giá xây dựng chưa sát với mặt bằng thị trường.
Ông Lân dẫn thực tế, đơn giá nhân công trong định mức hiện chỉ khoảng 300-400.000 đồng/công, trong khi mức chi trả trên thị trường có thể lên tới 900.000 đồng đến 1 triệu đồng/công. Riêng tại Trung Chính, mức chi trả được doanh nghiệp nêu là 950.000 đồng/công.
Khoảng cách lớn giữa định mức và chi phí thực tế khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cân đối tài chính, nhất là tại những công trình đòi hỏi kỹ thuật cao như cầu, hầm.
“Khi chi phí nhân công thực tế vượt xa mức được tính trong định mức, doanh nghiệp phải tự bù đắp phần chênh lệch. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động mà còn hạn chế nguồn lực dành cho đào tạo, đào tạo lại và nâng cao tay nghề cho người lao động”, ông Lân nói.
Ông Trần Đình Lân, Phó TGĐ Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính. Ảnh: Báo Xây dựng.
Lãnh đạo Công ty Trung Chính đề xuất cần xem xét tỷ lệ lợi nhuận định mức và các chi phí phục vụ thi công. Theo ông, tỷ lệ lợi nhuận định mức đối với công trình xây dựng hiện ở mức khoảng 5,5 - 5,8%, thấp hơn mức 10 - 15% của một số ngành nghề khác.
Với mức lợi nhuận này, doanh nghiệp gặp khó khăn trong tích lũy nguồn lực để tái đầu tư, nâng cao năng lực thi công và cải thiện thu nhập cho người lao động.
Bên cạnh đó, các khoản chi phục vụ đội ngũ kỹ sư, chuyên gia tại công trường như ăn ở, đi lại và nhà tạm cũng cần được rà soát.
Đây là những chi phí thiết yếu để bảo đảm điều kiện làm việc, đặc biệt tại các dự án xa khu dân cư hoặc có điều kiện thi công khó khăn. Nếu chưa được tính toán sát thực tế, những khoản chi này sẽ tiếp tục làm gia tăng áp lực tài chính cho doanh nghiệp.
Từ những bất cập trên, lãnh đạo Trung Chính kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan nghiên cứu, rà soát, điều chỉnh định mức, đơn giá nhân công, chi phí quản lý và các khoản chi phí liên quan cho phù hợp với thực tiễn. Khi cơ chế chi phí sát hơn với thị trường, doanh nghiệp sẽ có điều kiện hoạt động ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh và dành thêm nguồn lực cho việc đào tạo, thu hút, giữ chân người lao động.
“Theo chúng tôi, giải quyết bài toán nhân lực không thể chỉ dừng ở việc tăng tuyển dụng. Điều quan trọng là phải tạo điều kiện để doanh nghiệp có đủ nguồn lực tài chính, nhà trường có đủ điều kiện đào tạo và người lao động có động lực gắn bó lâu dài với ngành. Chỉ khi những yếu tố này được giải quyết đồng bộ, nguồn nhân lực cho các dự án xây dựng giao thông mới có thể được bảo đảm bền vững”, ông nhấn mạnh.
