Đáng chú ý, dù chỉ chiếm chưa đến 10% tổng doanh thu của 500 doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp Việt Nam đóng góp khoảng một phần tư mức tăng doanh thu toàn bảng. Petrovietnam đứng thứ 11, trong khi Vingroup xếp thứ 26, tăng 11 bậc so với năm trước.
Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa có doanh nghiệp nào lọt Fortune Global 500, danh sách 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới xét theo doanh thu.
Bên lề Hội nghị Fortune Southeast Asia 500 Summit 2026 diễn ra ngày 3/11 tại TP.HCM, phóng viên đã có cuộc trao đổi riêng với Tiến sĩ Andrew Staples, Giám đốc Biên tập Fortune khu vực châu Á, về triển vọng kinh tế Việt Nam, sức hút đối với các tập đoàn quốc tế và con đường để doanh nghiệp Việt vươn lên.
Ông Staples có bằng tiến sĩ Kinh tế chính trị quốc tế tại Đại học Sheffield (Anh), từng giảng dạy tại các trường đại học ở Anh và Nhật Bản. Trước khi gia nhập Fortune, ông từng giữ vị trí Giám đốc Biên tập toàn cầu và Kinh tế trưởng tại The Economist Corporate Network, đơn vị nghiên cứu, tư vấn chiến lược dành cho lãnh đạo doanh nghiệp thuộc The Economist Group.
Ông Andrew Staples: Chúng tôi đã chuẩn bị cho hội nghị đầu tiên này trong một thời gian khá dài. Việt Nam là lựa chọn rất tự nhiên bởi câu chuyện phát triển kinh tế đầy hấp dẫn.
Fortune là một tạp chí kinh doanh và chúng tôi muốn có mặt ở nơi hoạt động kinh tế đang diễn ra sôi động.
Theo dự báo tháng 10/2026 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), kinh tế Việt Nam có thể tăng trưởng 8,4% trong cả năm 2026. Cùng với dân số khoảng 102 triệu người, dòng vốn FDI lớn và vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đây là những yếu tố khiến Việt Nam trở nên đáng chú ý.
Chúng tôi cũng quan tâm đến những thay đổi về chính sách, nhất là định hướng thu hút FDI chất lượng cao và nỗ lực tiến lên những khâu có giá trị gia tăng lớn hơn.
Với tất cả những yếu tố đó, lựa chọn Việt Nam để tổ chức hội nghị đầu tiên thực ra không quá khó khăn.
Việt Nam hiện có 72 doanh nghiệp trong Fortune Southeast Asia 500 nhưng chưa có đại diện tại Global 500. Theo ông, liệu đến năm 2030 chúng ta có thể chứng kiến những tập đoàn Việt Nam vươn lên quy mô toàn cầu, thậm chí đạt doanh thu 100 tỷ USD?
Đúng là Việt Nam có 72 doanh nghiệp trong bảng xếp hạng khu vực, nhưng chưa có doanh nghiệp nào trong Fortune Global 500, nơi tập hợp những công ty lớn nhất thế giới theo doanh thu.
Tôi biết việc có doanh nghiệp góp mặt trong danh sách này là một trong những kỳ vọng của Chính phủ Việt Nam cũng như của một số doanh nghiệp lớn.
Chúng tôi chắc chắn sẽ rất vui nếu chứng kiến bước tiến đó.
Theo ông, Việt Nam cần thay đổi điều gì trong chiến lược phát triển để tiếp tục tăng trưởng và nâng cao vị thế doanh nghiệp trong 10 năm tới?
Tôi cho rằng điều quan trọng nhất lúc này là thực hiện tốt những chiến lược đã được công bố.
Những thay đổi chính sách mà chúng tôi chứng kiến tại Việt Nam đang tạo ra môi trường tích cực cho doanh nghiệp, đặc biệt trong việc thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Ngay tại hội nghị, một phiên thảo luận đã đề cập đến câu hỏi làm thế nào để doanh nghiệp Đông Nam Á giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì chỉ tham gia những công đoạn có giá trị thấp.
Điều đó cũng liên quan đến việc phát triển các mô hình kinh doanh mới, chẳng hạn trong lĩnh vực dịch vụ và những ngành có giá trị gia tăng cao. Chúng tôi đã nghe nhiều câu chuyện từ doanh nghiệp Việt Nam và các nước khác trong khu vực. Nhưng có một điều cần nhớ: Kinh doanh cần thời gian. Doanh nghiệp cần sự ổn định để đầu tư, triển khai dự án và thực hiện chiến lược của mình.
Vì vậy, tôi không nghĩ Việt Nam cần thay đổi quá nhiều trong 10 năm tới. Việt Nam đã có một nền tảng rất tốt để tiếp tục phát triển.
Tuy nhiên, để tiến lên những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn, Việt Nam vẫn phải giải quyết bài toán công nghệ và nguồn nhân lực. Theo ông, nên bắt đầu từ đâu?
Nếu nhìn đến tận gốc vấn đề, chúng ta sẽ quay trở lại với giáo dục, đào tạo và phát triển con người. Đây không chỉ là thách thức của Việt Nam. Hầu như quốc gia nào cũng phải đối mặt với bài toán tương tự.
Câu hỏi cần đặt ra là: Trong 10 năm nữa, nền kinh tế cần những người lao động có kỹ năng gì? Và ngay từ hôm nay, chúng ta phải chuẩn bị như thế nào? Tôi từng là giảng viên đại học nên luôn đánh giá cao vai trò của giáo dục, từ phổ thông cho đến đại học và sau đại học.
Theo quan sát của tôi, Việt Nam đang có những bước tiến tích cực. Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp chia sẻ về mong muốn hợp tác với các trường đại học, bệnh viện và những tổ chức khác để chuẩn bị nguồn nhân lực tương lai.
Tôi vừa phỏng vấn một lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Ông ấy cho rằng đôi khi cần xây dựng nhà máy AI và hạ tầng công nghệ trước, rồi nguồn nhân lực sẽ phát triển theo sau. Ông nghĩ sao?
Thực tế, chúng tôi vừa nghe một số doanh nghiệp lớn chia sẻ về những nhà máy mới có mức độ tự động hóa rất cao. Đầu tư vào công nghệ chính là một cách giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động.
Khi nền kinh tế phát triển, chúng ta cũng mong muốn người lao động có trình độ học vấn và kỹ năng cao hơn, thay vì chỉ tập trung vào những công việc trực tiếp trên dây chuyền sản xuất.
Vì vậy, tự động hóa là một phần của lời giải.
Trong quá trình chuẩn bị hội nghị, ông Staples cho biết một trong những điều khiến ông ấn tượng là sự quan tâm của các tập đoàn hàng đầu thế giới đối với Việt Nam. Theo ông, khi Fortune liên hệ mời những doanh nghiệp thuộc Fortune Global 500 tham dự hội nghị, nhiều tập đoàn đặt trụ sở khu vực tại Singapore và Hong Kong đã bày tỏ mong muốn đến TP.HCM.
Nhiều doanh nghiệp trong số này đã hiện diện đáng kể tại Việt Nam, hiểu thị trường và đang đóng góp cho nền kinh tế. Ông lấy ví dụ SAP, tập đoàn phần mềm Đức đang phát triển các hoạt động nghiên cứu và phát triển tại TP.HCM, với những sản phẩm công nghệ phục vụ hoạt động toàn cầu.
Năm 2025, SAP đã công bố kế hoạch đầu tư hơn 150 triệu euro trong 5 năm để phát triển trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, đặt mục tiêu đạt 500 nhân sự vào năm 2027.
Theo ông Staples, đây là một ví dụ cho thấy các tập đoàn quốc tế đã và đang tham gia vào những hoạt động công nghệ có giá trị gia tăng cao tại Việt Nam.
Tuy nhiên, một số nhà đầu tư tài chính cho rằng việc tìm kiếm cơ hội đầu tư hấp dẫn ngày càng khó khăn. Ông nhìn nhận thế nào về dòng vốn vào khu vực?
Tôi nghĩ cần phân biệt giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài và đầu tư danh mục. FDI vào ASEAN đang ở mức kỷ lục. Đây là những khoản đầu tư dài hạn, chẳng hạn xây dựng nhà máy hay thiết lập các trung tâm nghiên cứu.
Trong khi đó, đầu tư danh mục lại là câu chuyện khác, chịu tác động nhiều hơn từ những yếu tố kinh tế vĩ mô toàn cầu như sức mạnh đồng USD và lãi suất. Nếu nhìn vào đầu tư trực tiếp dài hạn, tôi cho rằng dòng vốn này vẫn đang rất mạnh.
Liệu Fortune có tính đến việc mở văn phòng hoặc xây dựng sự hiện diện thường trực tại Việt Nam?
Điều đó còn phải xem xét.
Nhưng chúng tôi chắc chắn muốn hiện diện tích cực hơn tại các nền kinh tế quan trọng trong khu vực như Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore và Philippines.
Riêng năm nay, Fortune đã đến Việt Nam nhiều lần để chuẩn bị cho hội nghị. Tôi muốn duy trì đà kết nối đó và phát triển sâu hơn những mối quan hệ đã được xây dựng.
Xin cảm ơn ông về những chia sẻ này!
