Đề xuất giữ vốn Nhà nước tại đơn vị sự nghiệp độc quyền dịch vụ công

02/06/2026 16:29

Bộ Tài chính đề xuất không chuyển các đơn vị sự nghiệp công lập độc quyền cung cấp dịch vụ công thành CTCP nhằm tránh nguy cơ chuyển từ độc quyền Nhà nước thành độc quyền tư nhân.

Bộ Tài chính đề xuất không chuyển đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung cấp dịch vụ công tại một địa phương hoặc cả nước thành công ty cổ phần. Ảnh: Bộ Nội vụ.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp. Đáng chú ý, Bộ đề xuất không chuyển đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung cấp dịch vụ công tại một địa phương hoặc cả nước thành Công ty cổ phần.

Với đơn vị duy nhất cung cấp một loại dịch vụ công trên cả nước hoặc tại một địa phương, nếu quy hoạch mạng lưới ngành không yêu cầu tiếp tục duy trì dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập, có thể chuyển thành doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước.

Bên cạnh đó, các đơn vị hoạt động trong những lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm mà Nhà nước cần tiếp tục nắm giữ vốn cũng được xem xét chuyển thành công ty do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ.

Theo Bộ Tài chính, quy định này để tránh chuyển độc quyền Nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.

Các đơn vị sự nghiệp công lập nếu đủ điều kiện có thể xem xét chuyển đổi theo hai mô hình là Công ty cổ phần và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ.

Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành Công ty cổ phần.

Theo cơ quan soạn thảo, cả hai mô hình đều giúp đơn vị nâng cao năng lực quản trị, tăng tính tự chủ và giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước. Công ty cổ phần là hình thức xã hội hóa dịch vụ công, trong khi Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên 100% vốn Nhà nước chủ yếu nhằm đổi mới mô hình quản trị mà không làm thay đổi quyền sở hữu của Nhà nước.

Dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp để thay thế Nghị định số 150/2020, nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần thời gian qua.

Theo báo cáo tổng kết thi hành Nghị định số 150/2020, tính đến ngày 15/1, cả nước có 86 đơn vị sự nghiệp công lập được trình Thủ tướng xem xét chuyển đổi trong giai đoạn 2021-2025, trong đó 65 đơn vị đã được phê duyệt danh mục chuyển đổi. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025 mới chỉ có 5 đơn vị hoàn thành việc chuyển đổi thành Công ty cổ phần.

Dù số lượng đơn vị hoàn thành chuyển đổi còn khiêm tốn, thực tế cho thấy các doanh nghiệp sau chuyển đổi cơ bản duy trì hoạt động ổn định và có xu hướng phát triển tích cực. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng, thu nhập bình quân của người lao động tăng khoảng 25% so với năm trước, đạt 9,6 triệu đồng/người/tháng.

Mô hình Công ty cổ phần cũng tạo điều kiện để các đơn vị chủ động hơn trong quản trị, tài chính, tuyển dụng nhân sự và huy động nguồn lực xã hội.

Tuy nhiên, báo cáo tổng kết cũng chỉ ra một trong những điểm nghẽn lớn trong quá trình thực hiện Nghị định số 150/2020 là tiến độ chuyển đổi còn chậm, số lượng đơn vị được chuyển đổi chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng số đơn vị sự nghiệp công lập thuộc diện có thể xem xét chuyển đổi.

Bên cạnh đó, nhiều bộ, ngành, địa phương còn tâm lý e ngại hoặc chưa thực sự quyết liệt trong việc triển khai. Nhiều đơn vị sự nghiệp công lập cũng gặp khó khăn về tài chính, đất đai hoặc chưa đáp ứng điều kiện tự chủ để thực hiện cổ phần hóa.

Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.

Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.

Bạn đang đọc bài viết "Đề xuất giữ vốn Nhà nước tại đơn vị sự nghiệp độc quyền dịch vụ công" tại chuyên mục TÀI CHÍNH. Mọi thông tin phản hồi, góp ý xin gửi về địa chỉ email: phutrachnoidung@gmail.com hoặc liên hệ hotline: 0903 78 12 09.