Cuối tháng 10/2025, Vingroup ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU) với chính quyền Thủ đô Kinshasa, Cộng hòa Dân chủ Congo, hợp tác và nghiên cứu và phát triển các dự án đô thị quy mô lớn và giao thông xanh tại Congo. Chuyến xuất ngoại có phần bất ngờ của Vingroup khiến không ít người Việt tò mò về Congo – đất nước có diện tích lớn thứ 2 Châu Phi.
Congo là một trong những quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên nhất thế giới, với giá trị khoáng sản chưa khai thác ước tính lên tới hàng chục nghìn tỷ USD. Trong lòng đất Congo là những mỏ kim loại chiến lược có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế số hiện đại, từ điện thoại thông minh, máy tính, xe điện cho đến các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI).
Trái tim của ngành công nghệ toàn cầu
Tài nguyên nổi tiếng nhất của Congo là cobalt – kim loại không thể thiếu trong sản xuất pin lithium-ion. Theo các thống kê quốc tế, Congo hiện chiếm khoảng 70% sản lượng cobalt khai thác toàn cầu, bỏ xa mọi quốc gia khác.
Cobalt đóng vai trò quan trọng trong việc tăng mật độ năng lượng và độ bền của pin. Hầu hết smartphone, laptop, xe điện và các hệ thống lưu trữ năng lượng hiện nay đều sử dụng pin chứa cobalt. Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi chiếc iPhone, mỗi chiếc xe Tesla hay các mẫu xe điện của Trung Quốc đều có mối liên hệ trực tiếp với các mỏ khoáng sản tại Congo.
Không chỉ có cobalt, Congo còn sở hữu trữ lượng đồng thuộc hàng lớn nhất thế giới. Khu vực Copperbelt trải dài giữa Congo và Zambia là một trong những vùng khai khoáng giàu có nhất hành tinh.
Đồng là kim loại thiết yếu trong quá trình điện hóa nền kinh tế. Một chiếc xe điện cần lượng đồng nhiều gấp khoảng 2-4 lần xe chạy động cơ đốt trong truyền thống. Ngoài ra, đồng còn là vật liệu không thể thiếu trong hệ thống điện, trung tâm dữ liệu, lưới truyền tải năng lượng tái tạo và các cơ sở hạ tầng phục vụ AI.
Một loại khoáng sản khác đã đưa tên tuổi Congo lên bản đồ công nghệ thế giới là coltan. Đây là quặng chứa tantalum – kim loại có khả năng chịu nhiệt cao và dẫn điện tốt.
Tantalum được sử dụng để sản xuất các tụ điện siêu nhỏ trong smartphone, máy tính bảng, thiết bị viễn thông, máy chơi game và nhiều thiết bị điện tử hiện đại khác. Nhờ đặc tính ổn định và độ bền cao, tantalum gần như không thể thay thế hoàn toàn trong nhiều ứng dụng công nghệ cao.
Nếu như cuộc cách mạng công nghệ đầu tiên gắn liền với dầu mỏ thì cuộc cách mạng công nghệ hiện nay lại phụ thuộc rất lớn vào các kim loại chiến lược.
Sự bùng nổ của AI đang kéo theo nhu cầu xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu với quy mô chưa từng có. Những trung tâm này cần lượng lớn hệ thống điện, pin lưu trữ, thiết bị điện tử và cơ sở hạ tầng truyền tải – tất cả đều sử dụng đồng, cobalt hoặc các khoáng sản mà Congo đang sở hữu.
Dầu, khí cũng không ít
Không chỉ có khoáng sản, Congo còn có một trữ lượng dầu, khí không nhỏ. Bộ Thương mại Mỹ dẫn số liệu cho biết quốc gia này có 180 triệu thùng trữ lượng dầu đã được chứng minh, nhưng các ước tính về tổng trữ lượng dầu tiềm năng vượt 5 tỷ thùng. Các tài nguyên dầu khí đáng kể nằm ở các khu vực phía Đông, đặc biệt quanh các hồ lớn giáp Tanzania, Burundi, Rwanda và Uganda.
Bên cạnh đó, Congo còn có 30 tỷ m³ trữ lượng khí đã được xác minh và có thể khai thác thương mại. Nếu tính cả methane hòa tan tại hồ Kivu, quy mô tài nguyên lớn hơn rất nhiều với khoảng 60 tỷ m³. Đây không hoàn toàn tương đương với "trữ lượng khí tự nhiên" thông thường dưới lòng đất, nhưng là một nguồn năng lượng rất lớn có thể được khai thác để phát điện.
Dù có trữ lượng dầu, khí ở mức khá nhưng năng lực khai thác của Congo lại rất hạn chế. Sản lượng dầu của quốc gia này chỉ khoảng 20.000–25.000 thùng/ngày và tập trung chủ yếu ở bể ven biển Congo, ngoài khơi tỉnh Kongo Central. Phần lớn dầu thô được xuất khẩu trong khi Congo vẫn phải nhập khẩu các sản phẩm dầu tinh chế.
Ngoài ra, khoảng cách rất lớn giữa trữ lượng đã chứng minh và tiềm năng tài nguyên phần nào phản ánh việc nhiều khu vực dầu khí của Congo chưa được thăm dò và khai thác đầy đủ. Các yếu tố như hạ tầng yếu, điều kiện địa lý phức tạp và môi trường đầu tư nhiều rủi ro khiến việc chuyển tài nguyên tiềm năng thành trữ lượng thương mại trở nên khó khăn.
Nhìn chung, Congo là một mảnh đất giàu tài nguyên nhưng tiềm năng vẫn chưa được khai phá hết. Vì thế, việc các tập đoàn từ khắp nơi trên thế giới trong đó có Vingroup của Việt Nam tìm đến đất nước này để đầu tư cũng là điều không quá bất ngờ.
Ngày 25/9, Vingroup công bố quyết định góp vốn thành lập CTCP Vin Oil&Gas Global (VOG), hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh xăng, dầu và khí đốt. VOG có vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, trong đó tập đoàn của tỷ phú Phạm Nhật Vượng góp 51%.
