 |
Báo cáo phản ánh thực trạng phân bổ tài sản, khả năng chống chịu của danh mục, niềm tin trong quyết định đầu tư và mức độ chuẩn bị cho các mục tiêu tài chính dài hạn của nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam.
Sức chống chịu của tài sản: Danh mục vẫn tập trung vào tài sản quen thuộc
Trong bối cảnh biến động thị trường và chi phí sinh hoạt tiếp tục ảnh hưởng đến quyết định tài chính trên toàn cầu, sức chống chịu tài chính đang trở thành một thước đo quan trọng bên cạnh quy mô tài sản. Tại Việt Nam, kết quả khảo sát của TVS cho thấy nhà đầu tư đã chủ động tham gia nhiều kênh đầu tư, với 55% đang nắm giữ 2-3 kênh đầu tư và 39% nắm giữ 4-5 kênh. Tuy nhiên, xét trên tỷ trọng phân bổ thực tế, tiền gửi tiết kiệm, bất động sản và vàng vẫn chiếm tới 87% tổng danh mục tài sản của các nhà đầu tư cá nhân được khảo sát.
Mức độ tập trung này thể hiện rõ hơn ở nhóm có quy mô tài sản lớn. Khi quy mô tích lũy tăng, tỷ trọng bất động sản trong danh mục tăng từ 29% ở nhóm 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng lên 46% ở nhóm từ 2 tỷ đồng trở lên. Ngược lại, tổng tỷ trọng của các kênh tài chính hiện đại như cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và ngoại tệ vẫn ở mức thấp, không vượt quá 10% ở bất kỳ nhóm tài sản nào.
Khảo sát cũng cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động trong đa dạng hóa danh mục. 86% đáp viên đồng tình rằng không nên để phần lớn tài sản vào một kênh duy nhất nhưng 76% vẫn ưu tiên bất động sản hoặc vàng vì cảm thấy hiểu rõ hơn các kênh khác. Điều này cho thấy nhu cầu đa dạng hóa đã được nhận thức, nhưng hành vi phân bổ thực tế vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các tài sản quen thuộc.
Câu chuyện sức chống chịu cũng đang được quan tâm rộng hơn trong khu vực. Tại Hong Kong (Trung Quốc), báo cáo Financial Resilience Index 2026 của Sun Life cho thấy 51% người được hỏi không thể tự duy trì tài chính quá 6 tháng nếu mất thu nhập hoặc không có nguồn hỗ trợ bên ngoài. Tại Việt Nam, khảo sát của TVS cho thấy 85% nhà đầu tư tin có thể xoay xở nhanh khi cần tiền mặt, nhưng gần một nửa số đáp viên chỉ có thể thanh khoản tối đa 40% tài sản trong vòng 30 ngày.
Những số liệu này phản ánh sức chống chịu tài chính không chỉ nằm ở quy mô tài sản, mà còn phụ thuộc vào khả năng thanh khoản, mức độ phân bổ rủi ro, dòng tiền gia đình và khả năng thích ứng trước biến động thị trường.
Niềm tin đầu tư: Nhà đầu tư muốn đồng hành, không muốn bị áp đặt
Trên phạm vi toàn cầu, bất ổn thị trường và áp lực chi phí đang làm gia tăng nhu cầu về sự an toàn và tư vấn chuyên môn. Theo khảo sát hơn 7.000 nhà đầu tư cá nhân của Natixis Investment Managers năm 2025, 73% nhà đầu tư ưu tiên an toàn hơn hiệu suất đầu tư, 66% đang tiết kiệm ít hơn do chi phí sinh hoạt tăng và 91% tin tưởng vào cố vấn tài chính khi ra quyết định đầu tư. Tại Việt Nam, khảo sát của TVS cũng ghi nhận nhu cầu được định hướng trong quản lý tài sản, song việc sử dụng dịch vụ tư vấn tài chính trả phí từ các tổ chức chuyên nghiệp vẫn còn rất hạn chế, khi 95% người được hỏi cho biết chưa từng sử dụng dịch vụ này.
Rào cản chính không nằm ở chi phí, mà ở nhận thức về giá trị thực tiễn của tư vấn chuyên môn: 55% cho biết họ chưa thấy cần thiết, 41% tự tin có thể tự quản lý tài sản và 36% không muốn chia sẻ thông tin tài chính cá nhân.
Dù vậy, niềm tin của nhà đầu tư đối với các tổ chức tài chính không biến mất, mà đang dịch chuyển sang yêu cầu cao hơn về minh bạch và chất lượng tư vấn. Trong nhóm đã hoặc đang sử dụng tư vấn tài chính trả phí, 75% kỳ vọng chuyên gia tư vấn đóng vai trò đặt câu hỏi làm rõ mục tiêu, giải thích rủi ro và hỗ trợ nhà đầu tư tự ra quyết định; trong khi chỉ 25% muốn được đưa ra một chiến lược đầu tư cụ thể để làm theo.
Ông Trần Vinh Quang, Tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Thiên Việt (TVAM), nhận định: “Khi nhà đầu tư ngày càng chủ động trong việc quản lý tài sản, vai trò của tổ chức tài chính không chỉ là cung cấp sản phẩm hay khuyến nghị đầu tư, mà là xây dựng một quy trình tư vấn minh bạch, có cơ sở dữ liệu và phù hợp mục tiêu từng khách hàng. Niềm tin sẽ được hình thành khi nhà đầu tư thấy rõ giá trị thực tiễn của tư vấn chuyên môn: Giúp họ hiểu rủi ro, kiểm chứng quyết định và duy trì kỷ luật tài chính trong dài hạn”.
Mục tiêu dài hạn: Từ tích lũy tài sản đến lập kế hoạch chủ động
Bên cạnh câu chuyện về niềm tin, báo cáo phản ánh khoảng cách giữa mong muốn tích lũy tài sản và việc chủ động xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn. Chỉ 27% nhà đầu tư tham gia khảo sát cho biết đã có kế hoạch tài chính dài hạn rõ ràng cho bản thân và gia đình; 73% còn lại chưa bắt đầu, chưa xác định mục tiêu hoặc chưa có lộ trình cụ thể.
Các mục tiêu tài chính được nhà đầu tư ưu tiên cũng phản ánh rõ vai trò của gia đình trong quyết định tài sản. Khi được yêu cầu chọn các mục tiêu tài chính dài hạn quan trọng nhất, chăm sóc sức khỏe cho bản thân/gia đình và giáo dục con cái/du học là 2 mục tiêu đứng đầu, lần lượt ở mức 48% và 47%. Tiếp theo là đầu tư bất động sản (35%), tự do tài chính/không phụ thuộc công việc (33%) và mua/nâng cấp nhà ở (31%). Khi nhiều mục tiêu dài hạn cùng tồn tại, việc có một kế hoạch rõ ràng trở nên cần thiết để nhà đầu tư phân bổ nguồn lực phù hợp hơn theo từng giai đoạn tích lũy.
Đáng chú ý, truyền thừa tài sản vẫn chưa được nhìn nhận như một mục tiêu tài chính cần lập kế hoạch chủ động. Dù bất động sản và tài sản hương hỏa giữ vai trò quan trọng trong tư duy tích lũy của nhiều gia đình Việt, chỉ 8% đáp viên đưa truyền thừa vào nhóm mục tiêu tài chính quan trọng nhất.
Điều này cho thấy khoảng cách giữa mong muốn để lại tài sản cho thế hệ sau và việc chuẩn bị kế hoạch cụ thể để bảo toàn, phân bổ, chuyển giao một cách hiệu quả.
 |
| Tổng hợp những kết quả nổi bật từ báo cáo “Sức khỏe Tài chính và Niềm tin Đầu tư của người Việt năm 2026”, khảo sát 1.000 đáp viên tại 5 thành phố lớn. Nguồn: TVS. |
Ông Lê Phạm Minh Đức, Giám đốc Cấp cao Khối Ngân hàng Đầu tư của TVS, nhận định: “Trên thế giới, quản lý tài sản đang dịch chuyển từ câu chuyện tìm kiếm lợi nhuận đơn thuần sang quản trị rủi ro, bảo toàn tài sản và chuẩn bị cho các mục tiêu dài hạn. Nhà đầu tư Việt Nam cũng đang đi theo xu hướng đó, nhưng vẫn có những đặc thù riêng khi danh mục còn tập trung nhiều vào các kênh truyền thống. Từ góc nhìn của TVS, báo cáo lần này cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn để nhà đầu tư nhìn nhận tài sản không chỉ ở quy mô tích lũy, mà còn ở sức chống chịu, mức độ phân bổ rủi ro và sự chuẩn bị cho các mục tiêu dài hạn của gia đình”.
