Bảo mật sàn tiền số còn khó hơn ngân hàng: Chuyên gia cảnh báo 'chỉ một sai sót, tài sản có thể biến mất trong tích tắc'

Sáng 25/3 diễn ra đối thoại: "Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư" do Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính) tổ chức.

Buổi đối thoại diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang xem xét cấp phép cho tối đa 5 sàn tài sản số đủ điều kiện tham gia thí điểm.

Chia sẻ về việc vận hành sàn giao dịch tiền số, ông Nguyễn Lê Thành, nhà sáng lập Verichains cho biết ngân hàng truyền thống đã có hàng trăm năm để hoàn thiện cơ chế kiểm soát nội bộ với những tầng lớp phê duyệt hữu hình, thì trong thế giới blockchain và tài sản số, mọi thứ đều vô hình, tức thì và phi tập trung.

Theo ông, bản chất của tài sản số là ai cầm "khóa" thì người đó cầm tiền.

"Ở ngân hàng, nếu một giao dịch sai sót xảy ra, bạn còn có thời gian để tra soát, phong tỏa hay hủy bỏ. Nhưng với blockchain, khi chữ ký số đã được đẩy lên mạng lưới, tài sản sẽ biến mất vĩnh viễn trong tích tắc nếu rơi vào tay kẻ xấu. Điều này đặt các sàn giao dịch vào một tình thế, đó là phải bảo vệ những chiếc chìa khóa bí mật (private keys) của hàng triệu khách hàng trước những cuộc tấn công 'không bao giờ ngủ' từ khắp nơi trên thế giới", ông nhấn mạnh.

Vị chuyên gia cho biết cả những công nghệ được coi là tiêu chuẩn hiện nay như MPC, một cách chia nhỏ chìa khóa để không ai nắm giữ toàn bộ cũng không bảo mật tuyệt đối. Ông lưu ý nhiều sàn tài sản số lớn trên thế giới vẫn bị khai thác lỗ hổng từ chính cách họ triển khai những công nghệ này.

Từ góc nhìn của một sàn giao dịch có kinh nghiệm vận hành quốc tế, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh, Trưởng ban chiến lược MEXC Việt Nam nhấn mạnh sự ổn định của hệ thống, đặc biệt là bài toán bảo mật.

"Ví dụ những ngày giá Bitcoin hay các loại token tăng giảm đột biến, lượng lệnh đặt có thể vọt lên gấp 50, thậm chí 100 lần bình thường. Nếu hệ thống không đủ khả năng chịu tải, lệnh sẽ bị treo, bị hủy hoặc mất lệnh, gây thiệt hại trực tiếp cho nhà đầu tư. Khi đó, uy tín của sàn sẽ đổ vỡ ngay lập tức", bà Quỳnh phân tích.

Bên cạnh đó, đại diện MEXC cũng nhắc đến một góc khuất ít người chú ý, đó là rủi ro từ chính con người. Do đó, việc công bố các chỉ số minh bạch như bằng chứng dự trữ tài sản thường xuyên là trách nhiệm của sàn, để nhà đầu tư có thể tự mình kiểm chứng bất cứ lúc nào.

Là một trong những đơn vị tham gia lĩnh vực này, bà Đoàn Mai Hạnh, CEO CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) cho biết hệ thống đã hoàn thiện và đang được kiểm thử trong môi trường thực tế, với năng lực xử lý khoảng 100.000 giao dịch mỗi giây. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh với các nền tảng quốc tế, năng lực xử lý chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ nằm ở khả năng duy trì sự ổn định, minh bạch và nhất quán - những yếu tố quyết định niềm tin dài hạn của nhà đầu tư.

Đối với vấn đề lưu ký tài sản, bà Hạnh chia sẻ rằng TCEX đã xây dựng hệ thống lưu ký tách biệt nhằm đảm bảo mức độ an toàn tối đa. Công ty cũng áp dụng các chính sách kiểm soát nội bộ chặt chẽ và có kế hoạch xử lý khủng hoảng, phục hồi hệ thống khi cần thiết.

"Khoảng 90-95% tài sản của khách hàng sẽ được lưu trữ trong ví lạnh, tách biệt hoàn toàn với tài sản của sàn, và có thể nâng lên tới 98% khi quy mô thị trường mở rộng", bà Hạnh cho biết.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hoá, UBCKNN nhấn mạnh rằng, các doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào việc đáp ứng các thủ tục hành chính, hay vốn điều lệ.

Ông Hòa cho biết, trong quá trình thí điểm theo Nghị quyết 05, các sàn giao dịch phải đặt bài toán công nghệ làm trọng tâm ngay từ những bước đi đầu tiên.

"Các doanh nghiệp sau khi nộp hồ sơ cần phải chủ động tích cực hoàn thiện, rà soát lại toàn bộ quy trình vận hành và hệ thống công nghệ thông tin. Việc đạt được các tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ cao không chỉ là yêu cầu của pháp luật, mà là điều kiện sống còn để duy trì hệ thống vận hành liên tục", ông khẳng định.

Theo đại diện UBCKNN, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng chính là điểm quan trọng nhất để một sàn giao dịch tài sản số có thể tồn tại trong thị trường đầy biến động này.