Chị Vũ Ngọc Lê (ngụ đường Cách Mạng, phường Nhiêu Lộc, TP.HCM) đang dự định bán chiếc nhẫn kim cương 6,8 ly chị mua cách đây 2 năm với giá hơn 200 triệu đồng. Chị cho biết, bản thân đang rất hoang mang đối với loại trang sức có giá trị như kim cương.
Theo chị Lê, chị là người không có nhiều kiến thức về kim cương. Chị chỉ tin tưởng người bán rồi mua kim cương về sử dụng. Tuy nhiên, sản phẩm có đúng là kim cương thiên nhiên “xịn” hay không thì chị không rõ, dù viên kim cương có đầy đủ giấy tờ.
Nhiều người dân sở hữu kim cương đang có tâm lý hoang mang và mất niềm tin vào loại trang sức xa xỉ. (Ảnh: Đại Việt)
Cũng như chị Lê, nhiều người dân đang khá hoang mang về món trang sức quý giá mà mình đang sở hữu. Niềm tin của họ về kim cương đang bị lung lay nghiêm trọng.
Trên thực tế, thị trường kim cương của Việt Nam đã tồn tại nhiều vấn đề suốt thời gian dài. Điển hình như việc giá bán lẻ kim cương luôn cao nhưng giá thu mua lại rất thấp, thiếu tính minh bạch về cách định giá.
Người mua cũng rất khó bán lại kim cương, chủ yếu chỉ bán lại cho nơi đã mua với mức giá chênh lệch khoảng 20% so với giá trị ban đầu. Bên cạnh đó, người mua cũng còn hạn chế kiến thức khi phân biệt kim cương tự nhiên, kim cương nhân tạo cũng như các loại đá thay thế.
Ngoài ra, Việt Nam cũng chưa có một sàn giao dịch hay cơ chế định giá thống nhất cho kim cương tương tự như vàng.
Khi những vấn đề tồn tại chưa được giải quyết thì mới đây, một số người có sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội đã chia sẻ trải nghiệm mua kim cương đáng thất vọng với nguồn gốc và chất lượng kim cương không rõ ràng. Ngay lập tức, một “làn sóng” đưa kim cương đi kiểm định và bán lại diễn ra rầm rộ.
Khi niềm tin của cộng đồng đang bị lung lay mạnh mẽ thì ông Đặng Ngọc Thảo, Giám đốc Công ty Giám định PNJ (P-Lab, công ty con của PNJ) bị cơ quan chức năng bắt giữ để điều tra về hành vi buôn lậu.
Người đứng đầu đơn vị giám định kim cương uy tín bị bắt vì câu kết với các đối tượng để mua các viên kim cương sai thông số so với giấy kiểm định GIA (chứng chỉ đánh giá chất lượng kim cương uy tín thế giới) với giá rẻ, nhập lậu về Việt Nam.
Ông Thảo đã thực hiện mài mã số GIA được khắc trên viên kim cương và làm mới theo mã số của P-Lab, cấp cho viên kim cương giấy chứng nhận kiểm định mới của P-Lab để bán cho khách hàng kiếm lời.
Thị trường kim cương khủng hoảng trầm trọng sau những thông tin này và ngay lập tức ảnh hưởng đến các doanh nghiệp.
Tại PNJ, sau 1 tuần “sóng gió”, doanh nghiệp này đã mất hơn 6.000 tỷ đồng vốn hóa. Cổ phiếu liên tục giảm và nằm sàn. Thông tin xấu tạo áp lực đáng kể lên tâm lý nhà đầu tư, khiến cổ phiếu liên tục chịu lực bán mạnh trong nhiều phiên liên tiếp.
Ban lãnh đạo PNJ khẳng định không liên quan đến 28.000 viên kim cương nhập lậu và chỉ nhập khẩu kim cương qua đường chính ngạch từ các nhà cung cấp tại Thái Lan, Hồng Kông (Trung Quốc), với đầy đủ chứng từ nhập khẩu nhưng người dùng và nhà đầu tư vẫn rất hoang mang.
Đối với các công ty kinh doanh kim cương, sóng gió vẫn chưa dừng lại. Anh Trần Lê Văn Tâm, đại diện Tâm Luxury chia sẻ, chưa bao giờ thị trường kim cương lại chịu khủng hoảng mạnh mẽ như vài tháng qua. Nhiều khách hàng đã ra hệ thống Tâm Luxury để bán lại kim cương. Doanh nghiệp tích cực thu mua lại sản phẩm cho khách.
Theo anh Tâm, người dân bán kim cương không phải vì cần tiền hay áp lực tài chính. Họ bán kim cương vì cảm thấy hoang mang, không biết mình có đang thực sự sở hữu kim cương đạt chuẩn chất lượng hay không?.
“Nếu chúng tôi chỉ nghĩ đến lợi ích cho doanh nghiệp thì chúng tôi có nhiều phương án đối phó. Tuy nhiên, chúng tôi chọn đối mặt với khó khăn, đồng hành cùng khách hàng và chia sẻ với họ lúc họ cảm thấy hoang mang nhất”, anh Tâm nói.
Cũng theo anh Tâm, để thị trường kim cương có thể phát triển ổn định, bền vững thì niềm tin của khách hàng là yếu tố then chốt và quan trọng hàng đầu. Muốn có được niềm tin này, doanh nghiệp buộc phải kinh doanh sản phẩm chất lượng, rõ nguồn gốc, xuất xứ và minh bạch mọi thông tin.
Niềm tin là nền tảng
Các chuyên gia nhận định, kim cương tự nhiên là loại tài sản được hình thành qua hàng tỷ năm dưới lòng đất, nhưng giá trị của nó lại có thể thay đổi chỉ sau một bản tin.
Không giống vàng – nơi giá được niêm yết từng phút trên các sàn giao dịch toàn cầu. Giá trị của kim cương được xây dựng trên ba nền tảng: độ khan hiếm, hệ thống kiểm định và niềm tin của người mua. Nếu một trong ba trụ cột ấy lung lay, toàn bộ thị trường sẽ chịu tác động.
Giá trị của kim cương được xây dựng trên nền tảng niềm tin. (Ảnh: B.L)
Theo báo cáo nghiên cứu của Bain & Company và De Beers, thị trường kim cương thiên nhiên toàn cầu đã trải qua giai đoạn điều chỉnh kéo dài kể từ năm 2023.
Nguồn cung tăng, nhu cầu tại Mỹ và Trung Quốc chậm lại, trong khi kim cương nuôi cấy (lab-grown diamond) phát triển với tốc độ vượt bậc đã tạo áp lực lớn lên giá bán và tâm lý người tiêu dùng.
Nhiều dòng kim cương thiên nhiên trên thị trường quốc tế đã giảm giá đáng kể so với giai đoạn đỉnh năm 2022. Trong khi đó, giá kim cương nuôi cấy tiếp tục lao dốc khi công nghệ sản xuất ngày càng hoàn thiện, khiến khoảng cách giữa “giá trị cảm nhận” và “giá trị thực” của kim cương trở thành chủ đề gây tranh luận trên toàn cầu.
Một người bình thường gần như không thể tự xác định viên kim cương mình cầm trên tay có đúng thông số hay không. Họ phải dựa vào hệ thống kiểm định, chứng nhận và uy tín của doanh nghiệp bán lẻ. Nói cách khác, khách hàng không mua một viên kim cương bằng mắt, họ mua bằng niềm tin.
Chuyên gia kinh tế Trần Thăng Long đánh giá, ngành kim cương không giống các ngành bán lẻ khác. Cụ thể, nếu một chiếc điện thoại lỗi có thể đổi mới. Một chiếc xe lỗi có thể triệu hồi. Nhưng niềm tin đối với một viên kim cương rất khó “bảo hành”.
“Một doanh nghiệp có thể mất vài trăm tỷ đồng lợi nhuận, nhưng nếu mất niềm tin của khách hàng, cái giá phải trả có thể lớn hơn và phải mất rất nhiều năm để khắc phục”, ông Long nói.
Bao giờ người tiêu dùng mới quay lại?. Câu hỏi này không chỉ dành riêng cho doanh nghiệp nào, đó là câu hỏi dành cho cả thị trường kim cương Việt Nam. Niềm tin sẽ không quay trở lại chỉ vì vụ án buôn lậu kim cương kết thúc.
Niềm tin chỉ trở lại khi người tiêu dùng cảm thấy họ có thể kiểm chứng được giá trị sản phẩm của mình mua. Điều đó đòi hỏi nhiều hơn những lời cam kết. Đó là hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch hơn, quy trình kiểm định độc lập hơn, cơ chế giám sát chặt chẽ hơn và minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Và trên hết, đó là sự minh bạch của các doanh nghiệp trong cách họ đối diện với khủng hoảng.
Doanh nghiệp có thể ghi nhận tài sản trị giá hàng chục nghìn tỷ đồng trong báo cáo tài chính. Nhưng có một tài sản không xuất hiện trên bất kỳ bảng cân đối kế toán nào. Đó là niềm tin của khách hàng. Trong kinh doanh, điều quý giá nhất không phải là viên kim cương được trưng bày sau lớp kính. Mà là niềm tin của người đứng trước lớp kính ấy.
Và như mọi cuộc khủng hoảng niềm tin khác, thứ mất đi trong một ngày có thể cần cả chục năm để gây dựng lại.
